şifreleme kısaca bir şeyin beli bir şifreye göre anlaşılmaz hale getirilmesidir.

Açık anahtarlı şifreleme, şifre ve deşifre işlemleri için farklı anahtarların kullanıldığı bir şifreleme sistemidir. Sistemin bu özelliğinden dolayı asimetrik şifreleme olarak da adlandırılır. Haberleşen taraflardan herbirinde birer çift anahtar bulunur. Bu anahtar çiftlerini oluşturan anahtarlardan biri gizli anahtar diğeri açık (gizli olmayan) anahtardır.

Gizli anahtarın sadece bir sahibi vardır. Gizli anahtara sahip olan taraf gizli anahtar aracılığıyla, kendi açık anahtarıyla şifrelenmiş bilgilerin şifresini çözebilir, kendisine ait sayısal imzaları oluşturabilir ya da kendi kimliğini doğrulayabilir (authentication).

Açık anahtar, sadece gizli anahtarın sahibi tarafından oluşturulabilir ve herkesin erişimine açıktır. Açık anahtarla, bilgiler sadece gizli anahtarın sahibi tarafından çözülebilecek şekilde şifrelenebilir ya da gizli anahtar sahibinin sayısal imzasının ve kimliğinin doğruluğu kontrol edilebilir.

ayrıca bakınız : Şifre nedir? parola nedir?

In the United States and the rest of the northern hemisphere, the first day of the summer season is the day of the year when the Sun is farthest north (on June 20th or 21st). This day is known as the Summer Solstice.

The declination of the Sun on the Summer Solstice is known as the tropic of cancer (23° 27′). In the southern hemisphere, winter and summer solstices are exchanged so that the Summer Solstice is the day on which the Sun is farthest south.

A common misconception is that the earth is further from the sun in winter than in summer. Actually, the Earth is closest to the sun in December which is winter in the Northern hemisphere.

As the Earth travels around the Sun in its orbit, the north-south position of the Sun changes over the course of the year due to the changing orientation of the Earth’s tilted rotation axes. The dates of maximum tilt of the Earth’s equator correspond to the Summer Solstice and Winter Solstice, and the dates of zero tilt to the Vernal Equinox and Autumnal Equinox.

The reason for these changes has to do with the Earth’s yearly trip around the sun. For part of the year the Earth’s North Pole points away from the sun and part of the time toward it. This is what causes our seasons. When the North Pole points toward the sun, the sun’s rays hit the northern half of the world more directly. That means it is warmer and we have summer.

The day of the summer solstice is the longest day of the year. The length of time elapsed between sunrise and sunset on this day is a maximum for the year. In the United States, there are about 14½ hours of daylight on this day.

Hurricane Season

June is the traditional start of Hurricane Season in the United States. Hurricane Season in the Atlantic runs from June 1st to November 30th. Most hurricanes occur from mid-August to late October.

Hurricane Map

Bölgeler ve iller [değiştir]

Türkiye’nin coğrafi bölgelerinin sınırları illerin idari sınırları doğrultusunda belirlenmemiştir. Bu nedenle birçok il birden fazla coğrafi bölgenin içinde olabilir. İl merkezleri baz alındığında bölgelerin kapsadığı alanlardaki iller şunlardir.

Akdeniz Bölgesi [değiştir]

Akdeniz Bölgesi

Adana

Antalya

Burdur

Hatay

Isparta

Kahramanmaraş

Kilis

Mersin

Osmaniye

Doğu Anadolu Bölgesi [değiştir]

Doğu Anadolu Bölgesi

Ağrı

Ardahan

Bingöl

Bitlis

Elazığ

Erzincan

Erzurum

Hakkari

Iğdır

Kars

Malatya

Muş

Tunceli

Van

Ege Bölgesi [değiştir]

Ege Bölgesi

Afyonkarahisar

Aydın

Denizli

İzmir

Kütahya

Manisa

Muğla

Uşak

Güneydoğu Anadolu Bölgesi [değiştir]

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Adıyaman

Batman

Diyarbakır

Gaziantep

Mardin

Siirt

Şanlıurfa

Şırnak

İç Anadolu Bölgesi [değiştir]

İç Anadolu Bölgesi

Aksaray

Ankara

Çankırı

Eskişehir

Karaman

Kayseri

Kayseri

Kırıkkale

Kırşehir

Konya

Nevşehir

Niğde

Sivas

Yozgat

Marmara Bölgesi [değiştir]

Marmara Bölgesi

Balıkesir

Bilecik

Bursa

Çanakkale

Edirne

İstanbul

Kırklareli

Kocaeli

Sakarya

Tekirdağ

Yalova

Karadeniz Bölgesi [değiştir]

Karadeniz Bölgesi

Amasya

Artvin

Bartın

Bayburt

Bolu

Çorum

Düzce

Giresun

Gümüşhane

Karabük

Kastamonu

Ordu

Rize

Samsun

Sinop

Tokat

Trabzon

Zonguldak

Tarihçesi [değiştir]

En yaygın bilinen türevi olan “boraks“, Araplarca “tinkal” olarak da adlandırılırdı, 16. yüzyılda ergitme işlemlerinde kullanılırdı. Yaygın uygulama alanı bulunan borik asit ilk kez [[2008’de Homberg tarafından hazırlanmıştır. Ayrıca 1808’de Davy borik asit elektrolizinden amorf bor elde etmiş ve 1856’da Wöhler ve Sainte-Claire Deville tarafından kristalin modifikasyonu tarif edilmiştir.

Â==Bulunduğu Yerler==
ABD, Şili, Arjantin, Peru, Bolivya, İtalya, Rusya ve [[dsf_üÜbileşiği tedarikçisi olarak bilinen Eti Maden tarafından işletilmektedir. Dünyanın yerkabuğundaki bor yüzdesinin 0,001-0,0003 civarında olduğu varsayılmaktadır.türkiyede balıkesir ve bursada çıkmaktadır

Osmanlı'da ilk Borun Çıkarılması

Bor kimyası [değiştir]

Borun temel cevherleri; kernit (Na₂B₄O₇.4H₂O), boraks (Na₂B₄O₇.10H₂O), kolemanit (Ca₂B₆O₁₁.5H₂O) ve uleksit (NaCaB₅O₉.8H₂O) gibi boratlardır.

Bor bileşiklerinin yaygın kullanımları ve borun element olarak erken tanımlanmış olmasına karşın, bor kimyası çalışmaları nispeten kısıtlı bir alanda sürdürülmüştür. Bunun nedenleri; temel olarak bor bileşiklerinin hidroliz veya oksidasyona yönelik stabil olmayan nitelikleri ve malzemelerin birçoğunun kullanımındaki yapısal zorluklarıydı. Nihayet Stock ünlü deneysel vakum tekniğini geliştirince bor kimyasının araştırılmasında yeni bir kapı aralandı.

Grup IIIA elementlerinden sadece bor bir ametaldir. Bu gruptaki diğer elementler; alüminyum, galyum, indiyum ve talyumdur.

Grup IIIA elementlerinin elektronik dizilimi Tablo 1.’de listelenmiştir ve elementlerin özellikleri ise Tablo 2.’de belirtilmektedir. Bor, gruptaki diğer elementlerden çok daha küçük bir atomdur. Bu durum, ametal bor ve metal özellikteki diğer grup elemanları arasında belirli farklılıklara neden olur.

Ga, In ve Tl’un atom büyüklükleri periyodik sınıflandırmada kendilerinden hemen önce gelen elementlerin elektronik iç yapılarından etkilenir (özellikle lantanitten sonra gelen talyum örneğinde görüleceği gibi). Bu nedenle de atom yarıçapı ani şekilde veya standart olarak bu elementlerin artan atom numaralarıyla birlikte artmaz. Bu elementlerin göreceli şekilde küçük oluşları gruptan aşağı inerken bile beklenen şekilde azalmayan nispeten yüksek iyonizasyon potansiyeli içermelerine neden olur.

Bu elementlerin hiçbiri en ufak şekilde bile basit bir anyon oluşturma eğiliminde değillerdir. Elementlerin elektronik konfigürasyonlarının da mantıklı kıldığı biçimde en sık rastlanır oksidasyon seviyesi +3’tür. Nispeten yüksek olan bu değer, göreceli olarak küçük iyonik yarıçaplarla biraraya gelerek üstün polarize nitelikleri olan tipler ortaya çıkarmaktadır.

Buna bağlı olarak, +3 değerli bileşiklerin elementleri baskın şekilde kovalenttir; bu kovalent nitelik ayrıca göreceli olarak elementlerin yüksek ilk üç iyonizasyon potansiyelinden de kaynaklanmaktadır. İstisnai olarak kendi kimyasında ametal olan bor haricindeki diğer IIIA elementleri su çözeltisinde +3 değerlikli iyon olarak bulunurlar. Bu iyonlar yüksek oranda su içerirler, ancak hidrasyon ısıları çok yüksektir.

Çok yüksek sıcaklıkta (2000°C) bor birçok metalle raksiyona girerek borürler oluşturur. Bu madde çok serttir, kimyasal olarak stabildir ve metalik iletkenliği gelişmiştir. Bazı metalik borürlerin kristallerinde bor atomları aralıklıdır, diğerlerinde zincirler veya bor atomu katmanları (tabakaları) mevcuttur. Magnezyum borür (MgB₂), diğer borürlerden farklı olarak bor hidrür karışımları üretecek şekilde hidrolize formda mevcuttur.

Bor, amonyak veya nitrojen ile yüksek sıcaklıklarda bor nitrür (BN) oluşturacak şekilde reaksiyona girer. Bu malzeme karbonla izoelektroniktir ve grafite benzerdir, fakat farklı olarak bor ve nitrür atomları içeren kristal bir yapısı vardır. Çok yüksek sıcaklık ve basınçta BN’ün bu modifikasyonu elmas türü kafes (latis) formuna dönüşür ve elmas kadar serttir.

Tablo 2. Grup IIIA elementlerinin bazı özellikleri [değiştir]

Tablo 1. Grup IIIA elementlerinin elektronik konfigürasyonu

       Z  1s  2s  2p  3s  3p   3d  4s  4p  4d   4f  5s  5p  5d  6s

B      5   2   2   1
Al    13   2   2   6   2   1
Ga    31   2   2   6   2   6   10   2   1
In    49   2   2   6   2   6   10   2   6   10   2   1
Tl    81   2   2   6   2   6   10   2   6   10  14   2   6  10   2

Windows Klavye Kısayolları ve MS-DOS Komutları

Windows ‘ta kullanabileceğiniz klavye kısayolları ve MS-DOS komutları

GENEL KLAVYE KISA YOLLARI ;

• CTRL+C (Kopyala)
• CTRL+X (Kes)
• CTRL+V (Yapıştır)
• CTRL+Z (Geri Al)
• DELETE (Sil)
• ÜSTKRKT+DELETE (Seçili öğeyi Geri Dönüşüm Kutusu’na atmadan kalıcı olarak sil)
• Bir öğeyi sürüklerken CTRL (Seçili öğeyi kopyala)
• Bir öğeyi sürüklerken CTRL+ÜSTKRKT (Seçili öğeye kısayol oluştur)
• F2 tuşu (Seçili öğeyi yeniden adlandır)
• CTRL+SAĞ OK (Ekleme noktasını sonraki sözcüğün başına götür)
• CTRL+SOL OK (Ekleme noktasını önceki sözcüğün başına götür )
• CTRL+AŞAĞI OK (Ekleme noktasını sonraki paragrafın başına götür)
• CTRL+YUKARI OK (Ekleme noktasını önceki paragrafın başına götür )
• Ok tuşlarının herhangi biriyle birlikte CTRL+ÜSTKRKT (Bir metin bloğu vurgula)
• Ok tuşlarının herhangi biriyle birlikte ÜSTKRKT (Pencere veya masaüstünde birden fazla öğe seç veya bir belgede metin seç)
• CTRL+A (Tümünü seç)
• F3 tuşu (Bir dosya ya da klasör ara)
• ALT+ENTER (Seçili öğenin özelliklerini görüntüle)
• ALT+F4 (Etkin öğeyi kapat veya etkin programdan çık)
• ALT+ENTER (Seçili nesnenin özelliklerini görüntüle)
• ALT+ARA ÇUBUĞU (Etkin pencere için kısayol menüsünü aç)
• CTRL+F4 (Aynı anda birden çok belge açmayı sağlayan programlardaki etkin belgeyi kapat)
• ALT+SEKME (Açık öğeler arasında geçiş yap)
• ALT+ESC (Öğeler arasında açılma sıralarına göre dön)
• F6 tuşu (Bir penceredeki veya masaüstündeki ekran öğeleri arasında dolaş)
• F4 tuşu (Bilgisayarım veya Windows Gezgini’ndeki Adres çubuğu listesini görüntüle)
• ÜSTKRKT+F10 (Seçili öğe için kısayol menüsünü görüntüle)
• ALT+ARA ÇUBUĞU (Etkin pencere için Sistem menüsünü görüntüle)
• CTRL+ESC (Başlat menüsünü görüntüle)
• ALT+Bir menü adındaki altı çizili harf (Karşılık gelen menüyü görüntüle)
• Açık bir menüdeki bir komut adındaki altı çizili harf (Karşılık gelen komutu gerçekleştirir)
• F10 tuşu (Etkin programda menü çubuğunu etkinleştirir)
• SAĞ OK (Sağdaki sonraki menüyü aç veya bir alt menü aç)
• SOL OK (Soldaki sonraki menüyü aç veya bir alt menüyü kapat)
• F5 tuşu (Etkin pencereyi günceleştir)
• GERİ AL (Bilgisayarım ya da Windows Gezgini’nde bir seviye üstteki klasörü görüntüle)
• ESC (Geçerli görevi iptal et)
• CD-ROM sürücüye bir CD-ROM taktığınızda ÜSTKRKT (CD-ROM’un otomatik olarak oynatılmasını önle)

İletişim Kutusu Klavye Kısayollar;

• CTRL+SEKME (Sekmeler arasında gezin)
• CTRL+ÜSTKRKT+SEKME (Sekmeler arasında geriye doğru git)
• SEKME (Seçenekler arasında ileriye doğru git)
• ÜSTKRKT+SEKME (Seçenekler arasında geriye doğru git)
• ALT+Altı Çizili harf (İlgili komutu gerçekleştir veya ilgili seçeneği seç)
• ENTER (Etkin seçeneğin veya düğmenin komutunu gerçekleştir)
• ARA ÇUBUĞU (Etkin seçenek bir onay kutusuysa onay kutusunu seç veya temizle)
• Ok tuşları (Etkin seçenek seçenek düğmeleri grubuysa bir düğme seç)
• F1 tuşu (Yardım görüntüle)
• F4 tuşu (Etkin listedeki öğeleri görüntüle)
• GERİ (Kaydet veya Aç iletişim kutusunda bir klasör seçiliyse bir üst düzeydeki klasörü aç)

Microsoft Doğal Klavye Kısayolları;

• Windows Logosu (Başlat menüsünü göster veya gizle)
• Windows Logosu+BREAK (Sistem Özellikleri iletişim kutusunu görüntüle)
• Windows Logosu+D (Masaüstünü göster)
• Windows Logosu+M (Tüm pencereleri küçült)
• Windows Logosu+ÜSTKRKT+M (Küçültülmüş pencereleri geri yükle)
• Windows Logosu+E (Bilgisayarım’ı aç)
• Windows Logosu+F (Bir dosya veya klasör ara)
• CTRL+Windows Logo+F (Bilgisayar ara)
• Windows Logosu+F1 (Windows Yardımı’nı görüntüle)
• Windows Logosu+ L (Klavyeyi kilitle)
• Windows Logosu+R (Çalıştır iletişim kutusunu aç)
• Windows Logosu+U (Hizmet Programı Yöneticisi’ni aç)

Erişilebilirlik Klavye Kısayolları;

• Sekiz saniye boyunca Sağ ÜSTKRKT (Filtre Tuşlarını aç veya kapat)
• Sol ALT+Sol ÜSTKRKT+PRINT SCREEN (Yüksek Karşıtlık’ı aç veya kapat)
• Sol ALT+sol ÜSTKRKT+NUM LOCK (Fare Tuşları’nı aç veya kapat)
• Beş kez ÜSTKRKT (Yapışkan Tuşlar’ı aç veya kapat)
• Beş saniye boyunca NUM LOCK (Geçiş Tuşları’nı aç veya kapat)
• Windows Logosu+U (Hizmet Programı Yöneticisi’ni aç)

Windows Gezgini Klavye Kısayolları;

• END (Etkin pencerenin sonunu göster)
• HOME (Etkin pencerenin başını göster)
• NUM LOCK+Yıldız İşareti (*) (Seçili klasörün altındaki tüm alt klasörleri göster)
• NUM LOCK+Artı işareti (+) (Seçili klasörün içeriğini göster)
• NUM LOCK+Eksi işareti (-) (Seçili klasörü daralt)
• SOL OK (Geçerli seçim genişletilmişse daralt veya üst klasörü seç)
• SAĞ OK (Geçerli seçimi daraltılmışsa görüntüle veya ilk alt klasörü seç)

Karakter Eşlem İçin Klavye Kısayolları

Karakter kılavuzunda bir karakteri çift tıklatırsanız, kılavuz üzerinde klavye kısayollarını kullanarak hareket edebilirsiniz:

• SAĞ OK (Sağa veya sonraki satırın başına git)
• SOL OK (Sola veya önceki satırın başına git)
• YUKARI OK (Bir satır yukarı git)
• AŞAĞI OK (Bir satır aşağı git)
• PAGE UP (Bir defada bir ekran yukarı git)
• PAGE DOWN (Bir defada bir ekran aşağı git)
• HOME (Satırın başına git)
• END (Satırın sonuna git)
• CTRL+HOME (İlk karaktere git)
• CTRL+END (Son karaktere git)
• ARA ÇUBUĞU (Bir karakter seçildiğinde Büyütülmüş ve Normal modlar arasında geçiş yap)

Microsoft Yönetim Konsolu (MMC) Ana Pencere Klavye Kısayolları

• CTRL+O (Kaydedilmiş bir konsolu aç)
• CTRL+N (Yeni bir konsol aç)
• CTRL+S (Açık konsolu kaydet)
• CTRL+M (Bir konsol öğesi ekle veya kaldır)
• CTRL+W (Yeni bir pencere aç)
• F5 tuşu (Tüm konsol pencerelerinin içeriğini güncelleştir)
• ALT+ARA ÇUBUĞU (MMC penceresi menüsünü görüntüle)
• ALT+F4 (Konsolu kapat)
• ALT+A (Eylem menüsünü görüntüle)
• ALT+V (Görünüm menüsünü görüntüle)
• ALT+F (Dosya menüsünü görüntüle)
• ALT+O (Sık Kullanılanlar menüsünü görüntüle)

MMC Konsol Penceresi Klavye Kısayolları;

• CTRL+P (Geçerli sayfayı veya etkin bölmeyi yazdır)
• ALT+Eksi işareti (-) (Etkin konsol penceresi için pencere menüsünü görüntüle)
• ÜSTKRKT+F10 (Seçili öğe için Eylem kısayol menüsünü görüntüle)
• F1 tuşu (Seçili öğe için varsa Yardım başlığını aç)
• F5 tuşu (Tüm konsol pencerelerinin içeriğini güncelleştir)
• CTRL+F10 (Etkin konsol penceresini büyüt)
• CTRL+F5 (Etkin konsol penceresini geri yükle)
• ALT+ENTER (Seçili öğe için varsa Özellikler iletişim kutusunu aç)
• F2 tuşu (Seçili öğeyi yeniden adlandır)
• CTRL+F4 (Etkin konsolu kapat. Bir konsolun tek bir konsol penceresi varsa, bu kısayol konsolu kapatır)

Uzak Masaüstü Bağlantısı Gezintisi;

• CTRL+ALT+END (Microsoft Windows NT Güvenlik iletişim kutusunu aç)
• ALT+PAGE UP (Programlar arası soldan sağa geçiş yap)
• ALT+PAGE DOWN (Programlar arası sağdan sola geçiş yap)
• ALT+INSERT (Programlar arasında en sık kullanılma sırasına göre dön)
• ALT+HOME (Başlat menüsünü görüntüle)
• CTRL+ALT+BREAK (İstemci bilgisayarını bir pencere ve tam ekran arasında geçiş yap)
• ALT+DELETE (Windows menüsünü görüntüle)
• CTRL+ALT+Eksi işareti (-) (Etkin pencerenin anlık görüntüsünü Terminal Server panosunda istemciye yerleştir ve aynı işlevselliği yerel bilgisayarda PRINT SCREEN’e basarak sağlayın.)
• CTRL+ALT+Artı işareti (+) (Etkin istemci penceresinin tamamının anlık görüntüsünü Terminal Server panosuna yerleştir ve aynı işlevselliği yerel bilgisayarda ALT+PRINT SCREEN’e basarak sağlayın.)

Microsoft Internet Explorer Gezintisi;

• CTRL+B (Sık Kullanılanları Düzenle iletişim kutusunu aç)
• CTRL+E (Arama çubuğunu aç)
• CTRL+F (Bul yardımcı programını başlat)
• CTRL+H (Geçmiş çubuğunu aç)
• CTRL+I (sık kullanılanlar çubuğunu aç)
• CTRL+L (Aç iletişim kutusunu aç)
• CTRL+N (Aynı Web adresiyle tarayıcının başka bir örneğini aç)
• CTRL+O (Aç iletişim kutusunu aç, CTRL+L ile aynı)
• CTRL+P (Yazdır iletişim kutusunu aç)
• CTRL+R (Geçerli Web sayfasını güncelleştir)
• CTRL+W (Geçerli pencereyi kapat)

Çalıştır Komutları ;

compmgmt.msc - Bilgisyar Yöneticisi
devmgmt.msc - Aygıt Yöneticisi
diskmgmt.msc - Disk Yöneticisi
dfrg.msc - Disk birleştirme
eventvwr.msc - Olay Görüntülüyicisi
fsmgmt.msc - Paylaşılan Dosyalar
gpedit.msc - Grup Poliçeleri
lusrmgr.msc - Yerel Kullanıcılar ve Gruplar
perfmon.msc - Performans Monitörü
rsop.msc - Poliçe Sonuçarını Ortaya koymak
secpol.msc - Yerel Güvenlik Ayarları
services.msc - Çeşitli Servisler
msconfig - Sytem Bilgisi Hizmetleri
regedit - - Kayıt Defteri Editörü
msinfo32 - Sistem bilgisi
sysedit - Sistem Şekli Editörü
win.ini - Windows Yükleme Bilgisi
winver - Şu anki Wİndows Sürümünü Görüntüle
mailto: - Varsayılan E-mail alıcısı Görüntüle
cmd - Komut satırını çalıştır
Denetim Masası Öğeleri İçin Çalıştır Komutları ;
Program Ekle Kaldır / control appwiz.cpl
Tarih Saat özellikleri /control timedate.cpl
Ekran özellikleri / control desk.cpl
Hızlı bul / control findfast.cpl
Fontlar / control fonts
İnternet Özellikleri /control inetcpl.cpl
Klavye özellikleri /control main.cpl keyboard
Mouse Özellikleri / control main.cpl
Multimedya Özellikler /control mmsys.cpl
Ağ Özellikleri / control netcpl.cpl
Şifre özellikleri / control password.cpl
Printer /control printers
Ses Özellikleri / control mmsys.cpl sounds
Sistem Özellikleri /control sysdm.cpl

Windows XP Kısayolları ;

ALT+ENTER / seçili ögelerin özellikleri
ALT+ESC / en son acılan ıtem lerı gecıs saglar
ALT+F4 / aktif pencerelerı kapatır
ALT+SPACEBAR / aktif sayfanın menusu
ALT+TAB / menuler arasında geçiş
BACKSPACE / bir önceki sayfaya geçiş
CTRL+A / hepsini seç
CTRL+B / kalın yazı
CTRL+C / kopyala
CTRL+I / italik
CTRL+O / dosya açma
CTRL+U / alt cızgı
CTRL+V / yapıştır
CTRL+X / kes
CTRL+Z / geri tusu
CTRL+F4 / dökümanları kapatır
CTRL while dragging / seçili ögeleri tutar
CTRL+SHIFT while dragging / seçili ögeleri kısayol oluşturur
SHIFT+DELETE / çöp kutusuna atmadan siler
ESC / ıslemlerı durdurur
F1 / help
F2 / seçili öğenin ismini degiştirme
F3 / arama dosya ve klasörlerde
F4 / adres çubuğunu açar
F5 / yenileme
F6 / adres çubuğuna gider
F10 / active sayfalarda çubuğa gider “dosya eklemek araçlar filan”
SHIFT+F10 / sağ tıkladıgınızda açılan menu
CTRL+ESC / start menusu
SHIFT+CTRL+ESC / görev yönetıcısı
WIN / start menüsü
WIN+BREAK / sistem özellikler menüsü
WIN+D / bütün aktif sayfalari küçültme
WIN+E / bilgisayarımı açar
WIN+F / arama dosya ve klasörlerde
WIN+F+CTRL / bilgisayarımda arama
WIN+L / kullanıcı degiştirme kapatmadan
WIN+M / küçültme veya restore etme sayfaları
WIN+R / çalıştırı açar WIN+TAB / açık olan sayfalarda geçiş

Windows Explorer Kısayolları;

ALT+SPACEBAR / aktif sayfanın menüsü
CTRL+ESC / windows menusu
ALT+F4 / windows penceresini ve cerayann eden olayları kapatır
CTRL+A / bütün parçaları seçer
CTRL+X / seçili kısmı keser
CTRL+C / seçili kısmı kopyalar
CTRL+V / seçili kısmı yapıştırır
CTRL+Z / geri döner son yapılana
CTRL+(+) / sutun icindeki pencereleri otomatik olarak dogru sıralar
TAB / 7 sutun atlatma yada digger seçili ögeye geçme
SHIFT+DELETE / direk silme
BACKSPACE / bir önceki sayfaya yada slime işlemi
ALT+ENTER / seçili ögelerin özellikleri
F10 / aktif sayfanın menusu
F6 / adress bara gider /
F5 / sayfayı yenıler
F3 / arama ögesi
F2 / ismini degistirme seçili ögenin

Internet Explorer Kısayolları ;

CTRL+A / bütün sayfanın seçimi
CTRL+D / favorite ekler
CTRL+E / aktif sayfada arama yapar
CTRL+F / sayfada bulma
CTRL+H / geçmiş sayfasını açar
CTRL+I / favorite sayfalarının oldugu kısmı açar
CTRL+N / yeni pencere açar
CTRL+O / yenı lokasyonlar gider
CTRL+P / printer menusu
CTRL+S / degisiklikleri kaydeder
CTRL+W / aktif sayfayı kapatır
CTRL+ENTER/ basına www ve sonuna .com koymayı yapar Asi
SHIFT+CLICK / yeni pencerede açar
BACKSPACE / bir önceki sayfaya gider
ALT+HOME / anasayfaya gider
HOME / sayfanın başına gider
TAB / Itemler arasında atlamayı sağlar
END / sayfanın sonuna gider
ESC / açılan sayfayı sonlandırır
F11 / tam ekran yapar sayfayı
F5 / sayfayı yeniler
F4 / adress barı açar
F6 / adress bara gider
ALT+RIGHT ARROW / ileri sayfaya götürür
SHIFT+CTRL+TAB / address bara gider
SHIFT+F10 / sağ tus olayı
SHIFT+TAB / geri tab olayı
CTRL+C / kopyalama
CTRL+V / yapıştırma
ENTER / aktif etmek /
F1 / internet xplorer help

Ms-dos komutları ;

ASSOC / Dosya ortaklıklarını görüntüle.
AT / Programları ve komutları uygulamak için zamanı ayarla.
ATMADM / Windows ATM sağrı yöneticinin gördüğü adresleri ve bağlantıları listele
BREAK / CTRL + C’i Etkinleştir / devre dışı bırak
CACLS / ACL dosyaları göster ve değiştir
CALL / Grup dosyasını diğer grup dosyasından çağır.
CD / Rehberi değiştir.
CHCP / Uluslar arası klavye ve karakter bilgilerini ilave et
CHDIR / Adresi değiştir.
CHKDSK /FAT diskdeki hataları tara.
CHKNTFS / NTFS disk’deki hataları tara
CLS / Ekranı temizle.
CMD / Komut satırını çalıştır.
COLOR / Ön plan resmini değiştir.
COMP / Dosyayı sıkıştır.
COMPACT / Dosyayı sıkıştır,aç,.
CONTROL / Ms-dos da denetim masası simgelerini aç
CONVERT / FAT’i NTFS’e dönüştür
COPY / Bir yada daha fazla dosyayı öteki konuma kopyala
CTTY / Bilgisayarın giriş çıkış aygıtlarını değiştir
DATE / Sistem tarihini görüntüle,değiştir
DISKCOMP/ Disk’i diğer bir disk ile karşılaştır
DRIVPARM / Asıl aygıt sürücülerinde yeniden yazmayı etkinleştir.
ECHO / Mesajları göster ,etkinleştir ve devre dışı bırak
EDIT / Dosyayı görüntüle ve değiştir.
EDLIN / Dosyayı görüntüle ve değiştir.
EMM386 / Genişletilmiş hafıza yöneticisini görüntüle
ENABLE / Konsol geri alma komutunu etkinleştirme ve devre dışı bırakma
SCANDISK / disk taramayi calistir.
QBASIC / Qbasic i ac.
RENAME / yeniden adlandir.
RMDIR /bos klasoru sil.
SHUTDOWN/ bilgisayarı kapat
SMARTDRV / geleneksel ve genişletilmiş hafıza için disk hafızası olustur
SORT / kisa giris ve cikislari goster
SWITCHES/ ms-dos a fonksyion ekle,kaldır.
SYS / Sistem saatini disk sürücüsüne yükle
TIME / sistem saatini goster,ayarla.
TITLE / ms-dos penceresindeki basligi degistir
TRACERT / karsidan gelen network paketlerinin yolunu goster
TREE / Disk’in yuzeysel agacini goster
T YPE / Dosyanin icerigini goruntule
U NDELETE / silinemeyen dosyalari silvisuall
U NFORMAT / bicimsiz disk surucusu.
U NLOCK /Disk’in klitini ac.
V ER / Versiyon bilgisini goster.
V ERIFY / diske yazmak gerektiginde karar vermeyi etkinlestir yada devre disi birak.
VOL / cilt bilgisini goster
XCOPY / Başka bilgisayarlardan çoklu dosyaları kopyala
TRUENAME/ dizinde var olan kişileri gösterir
TASKKILL / ihtiyaç duyulmayan uygulamaları kapat
SETVER - ms-dos version unu degistir.
SHARE - dosyalari palasabilme yetenegini yukle,devredisi birak.
SCANREG - kayit defterindeki hatalari tara ve geri yukle.
ROUTE - windows agindaki rota tablosunu goruntule ve degistir
RUNAS - baska bir bilgisayardaki programi etkinlestir.
PRINT - dosyayada resmi print et
PROMPT - ms-dos u goster ve degistir
PING - test amacli diger ag bilgisayarina bilgi gonder
POPD - agdaki rehberi degistir.
NET - ag ayarlarini guncelle ve onar
NETSH - degisebilen ve degismeyen network bilgisini goster com
NETSTAT - TCP/IP ag protokolu bilgisini ve istatistigini goruntule.
NLSFUNC - ulkeye ozgu bilgileri goster
NSLOOKUP - agdaki yada alandaki ip adresini goster
PATH - bilgisyardaki gizli dosya yerlerini goster ve yerini ogren
PATHPING - ag daki gizli dosya yerlerini goster ve yerini ogren c
MOVE - dosyanin yerini degistir.
MSAV - ilk microsoft virus hizmeti.
MSD - Tanimlama hizmeti.
I FSHLP.SYS - 32-bit dosya yoneticisi.
I PCONFIG - ag aygiti ayarlarini goster ve degerleri goruntule
KEYB - klavyenin planini degistir.
LABEL - disk surucusunun etiketini degistir.
LH - Yuksek Hafizada disk surucusu yukle
LISTSVC - servisler ve suruculer icin kurtarma konsol komutunu goruntule
LOADFIX - 64k’nin uzerindeki programlari yukle
LOADHIGH - yuksek hafizadaki aygit surucusunu yukle.
LOCK - hard disk surucusunu kitle.
LOGON - kurulumlar ve geri tuklemeler icin yonetici hesabi.
MAP - surucudeki aygit ismini goster
MEM - Sistemdeki hazfızayı göster.
MKDIR - yeni, rehber komutu yarat.
MODE - port ve gotuntu ayarlarini degistir.
GRAFTABL - Grafik modundaki genişletilmiş karakterleri göster. .
HELP - komutlari kisaca acikla
EXTRACT - dosyalari windows dizininden cikart
FASTHELP - ms-dos komutlarini ve bilgileri listele
FC - dosyalari karsilastir.
FDISK - disk surucusu icin bolumleme konsolunu calisti
FIND - dosya icindeki yaziyi ara.
FINDSTR - dosya icindeki dizini ara.
FIXBOOT - yeni cizim bolgesi yaz
FIXMBR - disk surucu icin yeni cizim bolgesi yaz
FORMAT - disk surucusunu bicimlendir.
FTP - FTP * a baglan
FTYPE - dosya turunu goster
ERASE - dosyayi sil
DISKCOPY - diski diger bir disk’e kopyala.
DEFRAG - yuklenen programlari disk uzerinde stabile et.
DEL - bi veya daha fazla dosyayi sil.
DELETE - silinen dosyalar icin kurtarma konsol komutu
DELTREE - bir veya daha fazla dosya ve rehberi sil
DIR - klasor icindekileri goster.
DISABLE - windows sistem ve suruculerinde kurtarma konsolu komutunu devre disi birak.
CHOICE - dizin icindeki coklu sevenekleri belirt.
BOOTCFG - kurtarma konsolu komutlarını göster ve düzenle ve boot.ini yi yeniden oluştur.

Çalıştır Komutları

compmgmt.msc Bilgisayar yönetimini açar.
clipbrd.exe Pano işlemcisini açar.
cleanmgr.exe Disk temizleyiciyi açar.
ciadv.msc Dizin yöneticisini açar.
charmap.exe Karakterleri ayarlamanızı sağlar.
calc.exe Hesap makinesini açar.
diskmgmt.msc Disk yönetimini açar.
devmgmt.msc Aygıt yöneticisini açar.
dfrg.msc Disk birleştiriciyi açar.
eudcedit.exe Karakter imal edebilirsiniz.
appwiz.cpl Program ekle kaldırı açar.
access.cpl Erişebilirlik seçeneklerini açar.
accwiz.exe Erişebilirlik sihirbazını açar.
desk.cpl Görüntü özelliklerini açar.
eventvwr.exe Olay görüntüleyicisini açar.
freecell.exe İskambil oyununu açar.
fsmgmt.msc Paylaşılan klasörler menüsünü açar.
hdwwiz.cpl Donanım ekleme sihirbazını açar.
iexpress.exe Setup programını açar.
inetcpl.cpl İnternet özelliklerini açar.
intl.cpl Bölge ve dil ayarlarını açar.
joy.cpl Oyun kontrollerini açar.
magnify.exe Büyüteçi açar.
main.cpl Fare özelliklerini açar.
mmsys.cpl Ses ayarlarını açar.
mspaint.exe Paint programını açar.
narrator.exe İngilizce ekran okuyucusunu açar.
ntbackup.exe Yedekleme sihirbazını açar.
nusrmgr.cpl Kullanıcı hesaplarını açar.
osk.exe Ekran klavyesi açar.
telnet.exe Telnet’i açar.
spider.exe Kağıt oyunu açar.
gpedit.msc Grup poliçesi açar.
msconfig.exe Sistem ayarlarını açar.
verifier.exe Sürücü monitörünü açar.
drwtsn32.exe Sorun tanıma aracını açar.
dxdiag.exe DirectX sürümünüzü öğrenmenizi sağlar.
mobsync.exe Senkronizasyon sağlar.
mplay32.exe Media Player’ın çok basit bir halini açar.
odbcad32.exe Database işleme sağlar.
packager.exe Obje paketleyiciyi açar.
perfmon.exe Sistem monitörünü açar.
progman.exe Masaüstü yöneticisini açar.
rasphone.exe Erişim defterini açar.
shrpubw.exe Network paylaşımı bilgisini açar.
sigverif.exe İmza denetleyicisini açar.
sysedit.exe Sistem yöneticisini açar.
syskey.exe Şifre databaseini açar.
sndrec32.exe Ses kaydedicisini açar.
timedate.cpl Tarih ayarlama penceresini açar.
tourstart.exe Windows XP turu başlatır.
winchat.exe Windows içinde bulunan chat programını açar.
winmine.exe Mayın Tarlası oyununu açar.
write.exe WordPad’i açar.
wupdmgr.exe Windows güncelleştirme penceresini açar.
explorer.exe Windows Gezgini’ni açar.
powercfg.cpl Güç seçeneklerini açar.
rasphone.exe Ağ bağlantılarını açar.
regedt32.exe Windows Kayıt Düzenleyicisi’ni açar.
regedit.exe Windows Kayıt Düzenleyicisi’ni açar.
sndvol32.exe Ses ayarlarını yapmanızı sağlar.
notepad.exe Not defterini açar.
taskmgr.exe Görev yöneticisini açar.

Site Yedekleme

Bu konu, kaydetmek istediklerinizi seçmek, yedek oluşturmak, yedekleri konumlandırmak ve yedekleri geri yüklemek gibi başlıkları içermektedir. Büyük sitelerin haftada en az bir kere verilerini yedeklemeleri gerekirken, daha küçük siteler 2-4 haftada bir yedekleme yapmalılar.

Ne Yedekleyeceğinizi Seçmek

Öncelikle, ana kontrol panelindeki “Site Backup” ikonuna tıklayarak site yedekleme menüsünü açın. Gördüğünüz gibi yedeği oluşturulacak birçok şey var.

Web Site Data (Web Sitesi Verileri)

Domains Directory (Domain Dizini)
Buradan, domain dizininizdeki tüm dosyaları yedekleyebilirsiniz. Eğer birden fazla domaininiz varsa, bütün domainleriniz yedeklenir. Yedeklenmiş dosyalar: log’ları, private_html, public_ftp, public_html ve stats (istatistikler)’i içerir. Çünkü subdomainler, public_html dosyanızdadır ve bu yüzden onlar da yedeklenir. Eğer web sitenizin ayarları ile değil sadece içeriği ile ilgili ilgileniyorsanız bu seçeneği seçin.

Subdomain Listeleri
Bu, yaratmış olduğunuz, subdomain isimlerini yedekleyecektir; Subdomain’lerin içindeki dosyaları değil. Eğer birçok subdomaininiz varsa bu seçeneği kullanın. Eğer subdomain listesini yedeklemeyi atlarsanız, her bir subdomain’i, manuel olarak tekrar oluşturmanız gerekecektir.

E-mail

POP Accounts - POP Hesapları: Bu, hesap ayarlarınızı tüm POP mail adresleriniz için yedekleyecektir.
Forwarders - Gönderenler: Bu, sizin tarafınızdan oluşturulmuş tüm göndericileri yedekleyecektir.
Autoresponders - otomatik cevaplayıcılar: Bu, hesabınızdaki tüm otomatik cevaplayıcıları ve onların mesaj içeriklerini yedekler.
Vacation Messages -Tatil Mesajı: Bu, tüm tatil mesajı ayarlarını ve tatil mesajının kendisini yedekler.
E-mail Settings – E-posta Ayarları: Bu, tüm filtreleri ve tüm spam mail mailleri yedekler.

FTP

FTP Hesapları
Bu sizin tarafınızdan yaratılmış tüm FTP hesaplarını yedekler. Şunu unutmayın ki, FTP dizinindeki hiçbir dosyayı yedeklemez. Eğer FTP dizininin içeriğini yedeklemek isterseniz, lütfen ana “backup” (yedekleme) ekranından; “Domains Directory” i tıklayın.

FTP Ayarları
Bu FTP seçimlerinizi yedekler. Örneğin, isimsiz FTP engellenmiş mi veya isimsiz kullanıcılar yükleme yapabilirler mi?

Veritabanları

Tüm kullanıcıların veritabanlarını yedeklemek
Bu, hesabınıza bağlı tüm MySQL veritabanlarını yedekler. Veritabanlarınızı oldukça sık yedeklemelisiniz, özellikle de siteniz onlara bağlıysa. (örneğin, forumlar)

Yedek Oluşturmak

Yedek oluşturmak oldukça basittir:

1. Yedeklemek istediğiniz öğelerin yanındaki kutucukları işaretleyin. (aşağıda görüldüğü gibi)
2. “Create Backup” tuşuna basın.

Ekranın altında, az önce yaratmış olduğunuz yedek için bir link göreceksiniz. Link şöyle görünecek.

Click Here to Download the Latest Backup - backup-May-15-2003-1.tar.gz

Bu aşamada, menüden çıkabilir veya link’e tıklayarak yedeği bilgisayarınıza indirebilirsiniz.

İlave Bilgi
Backup(yedek) dosyalar şöyle görünür:

[backup]-[Month]-[Day]-[Year]-[Backup Number] [yedek]-[ay]-[gün]-[yıl]-[yedek numarası]

Eğer bir gün içinde birçok yedek oluşturduysanız, şöyle görünürler.

backup-May-15.2003-1.tar.gz backup-May-15.2003-2.tar.gz backup-May-15.2003-3.tar.gz

Bu özellik, yanlışlıkla bir yedek dosyanın üzerine yazmanızı engeller.

Yedekleri Saklamak

Tüm yedekler, /backups directory ‘de yerleşmiş olsa da, yedek dosyaları bilgisayarınıza indirmenizi öneririz. Bu en güvenli yoldur, çünkü sunucuda yer alan yedekler sistemdeki bir arıza sonucu kaybolabilirler.

Tüm kaydedilmiş yedeklerinizi görüntülemek için “Click here for a list of your current backups” linkine tıklayın (bu link sayfanın sonlarına doğru konumlanmıştır). Böylece, dosya yöneticisindeki, /backups directory ‘e yönlendirilmiş olursunuz.

Buradan yedekleri bilgisayarınıza indirebilirsiniz ( yüklemeye başlamak için dosya adını tıklayın), yedekleri farklı bir dizine taşıyın veya ihtiyacınız olmayan yedekleri silin.

Yedekleri Geri Yüklemek

1.Adım: Eğer yedek dosya bilgisayarınızdaysa, onu sunucuya yükleyin.

Eğer yedek dosyalarınız sabit diskinizde ise, onları /backups directory ‘ e yüklemelisiniz. Bu, FTP aracılığı ile veya “Click here for a list of current backups” linkine tıklayarak yapılabilir. Daha sonra da, “Upload files to current directory” tuşuna basın.

2.Adım: Backup menüsünden geri yüklemek istediğiniz dosyayı seçin.

/backups directory’deki tüm yedek dosyalar, açılır menüde görünecektir. Geri yüklemek istediğiniz dosyayı seçin ve “Select Restore Options” tuşuna basın.

3.Adım: Geri yüklemek için öğeleri seçin.

Yukarıda, tüm “E-mail” öğeleri yedeklenmek için işaretlenmiş. (Unutmayın, yedeklenmemiş dosyalar gri kutulu olanlar)

Bu aşamada, hangi öğeleri geri yüklemek istediğinizi seçebilirsiniz. Örneğin, yukarıda, “vacation messages” dışındaki tüm e-mail öğeleri seçilmiş. Bitirdikten sonra, “Restore Selected Items” (Seçili öğeleri geri yükle) tuşuna basın. Eğer isteğiniz gerçekleşirse, tekrar ana yedekleme menüsüne götürülürsünüz.

Daha Fazla Yardım : www.directadmintr.com/forum

MySQL Veritabanı

Bu konu, MySQL veritabanları ile ilgili bilgi içermektedir. Veri tabanı oluşturmak, veritabanlarını silmek, veritabanlarına kullanıcı eklemek, veri tabanlarının şifrelerini değiştirmek ve veri tabanlarını script ile düzenlemek gibi başlıklar ile ilgili bilgi verilmiştir. Kontrol paneli ve veri tabanı yönetimini, bu konu ile ilgili derinlemesine bilgisi olmayanlar için daha basit hale dönüşüyor.

Veritabanı Oluşturmak

Ana kontrol paneli menüsünden “MySQL Databases” ikonuna basın ve daha sonra “Create new Database” linkini tıklayın.

Bir Database Name yazın. Bu, veritabanının ne için olduğunu size hatırlatacak bir isim olmalı. Eğer veritabanını bir chat script’i için kullanacaksanız, Database Name için “chat” yazın. İsim olarak chat yazarsanız, Database Name’iniz kullanıcıadı_chat olarak görünecektir.

Database Username ise, veritabanına giriş için kullandığınız isimdir. Database Name ile aynı olabilir. Yukarıdaki örnekte farklı bir isim (gary) seçilmiş. Database Username de, “kullanıcıadı_gary” şeklinde kullanılır.

Bu isimleri girdikten sonra, 2 kere olmak üzere şifrenizi girin ve “Create” tuşuna basın.

Veritabanı Kaldırmak

Tüm veritabanlarının bir listesi, MySQL veritabanı menüsünde mevcuttur. Bir veritabanını silmek için, yanındaki kutuyu işaretleyin ve “Delete Selected” tuşuna basın. Yukarıdaki örnekte, “username_data1” i silmek istiyoruz.

Veritabanına Kullanıcı Eklemek

Bazen, veritabanınızla ilgili birden çok kullanıcı adınız ve şifreniz olsun isteyebilirsiniz. Bir veritabanına kullanıcı eklemek için, şu adımları izleyin:

1. Ana Veritabanı menüsünden, değişiklik yapmak istediğiniz veri tabanını seçin.
2. Ekranın üst köşesindeki “Create New Database User” linkine tıklayın.
3. Bir kullanıcı adı ve şifre girin, “Create” tuşuna basın.

Ana MySQL veritabanı menüsünden, her bir kullanıcının kaç veri tabanı olduğunu görebilirsiniz.

Veritabanından Bir Kullanıcı Kaldırmak

Veri tabanı kullanıcılarını kaldırmak için, öncelikle ana MySQL menüsünden veritabanı ismine tıklayın. Örnekte, iki kullanıcısı olan “username_chat” veritabanına tıkladık.

username_chat veritabanı, 2 kullanıcıya sahip: username_chat ve username_gary2. Veritabanı kullanıcısını silmek için, yanındaki kutuyu işaretleyip, “Delete Selected” demeniz yeterli.

Veritabanı Şifresini Değiştirmek

Veritabanı şifresini değiştirmek için, öncelikle ana MySQL veritabanı menüsünden veritabanı ismine basın. Veritabanı kullanıcılarının listesini göreceksiniz (yukarıdaki resimde olduğu gibi). Veritabanı kullanıcısının şifresini değiştirmek için, “modify” linkine tıklayın ve yeni şifreyi girin. “Create” tuşuna basın. Bu değişikliği yapmak için, eski şifreyi bilmenize gerek yoktur.

Script’lerle çalışmak

Birçok script’in veritabanınızla ilgili dört şeyi bilmesi gerekir: database name, database username, password, and hostname (veritabanı adı, veritabanı kullanıcı adı, şifre ve host adı.

Database adı genellikle şu şekilde görünür:

KontrolPaneliKullanıcıAdı_VeriTabanıAdı. KontrolPaneliKullanıcıAdı, kullanıcı adınızı görüntülemek için kullandığınız kullanıcı adıdır. VeriTabanıAdı ise, veritabanınıza MySQL veritabanı menüsünden verdiğiniz isimdir. Örneğin, eğer kontrol paneli isminiz “gary” ise ve “count” adında bir veritabanınız varsa, “database name”iniz; gary_count olur. Bu veritabanı adını, script’inize girmek isteyebilirsiniz.

Veritabanı kullanıcı adı (database username), veritabanı adı (database name) ile aynı olabilir veya veritabanınız için farklı bir isim seçebilirsiniz. Veritabanı kullanıcı adınız, KontrolPaneliKullanıcıAdı_VeriTabanıAdı formunu alır.

Veritabanı şifresi, veritabanı oluşturulurken ayarlanır. Şifre, kontrol paneli şifresinden farklı olmalıdır. Script, veritabanını düzenleyebilmek için, veritabanı şifresini bilmek zorundadır.

Host adı, script’e, veritabanını nereye ulaştıracağını söyler. Genelde, bu ‘localhost’ (yerel host) olarak belirlenmiştir, çünkü script ve veritabanı aynı sunucuda yer almaktadır. Eğer script host adı yapılanışında bir metin mesajına izin vermiyorsa, sitenizin IP adresini girin.

Not: Veritabanınızı yarattıktan sonra, kontrol paneliniz sizi tüm bu bilgileri alabileceğiniz bir ekrana götürür. Bu sayfadaki değerleri alın ve onları script’inize ekleyin.

phpMyAdmin

phpMyAdmin, PHP’de yazılmış olan ve MySQL veritabanlarınızı idare eden bir araçtır. SQL cümleleri oluşturabilir; ekle, kaldır, sil (add, edit, delete), gibi şeylerle çalışabilirsiniz; oluştur, değiştir, iptal et (create, alter, drop) gibi tablolarla çalışabilirsiniz ve daha fazlasını yapabilirsiniz. phpMyAdmin, deneyimli kullanıcılara yöneliktir. Birçok PHP script’i, otomatik olarak veritabanını sizin için kurar, bu yüzden büyük ihtimalle phpMyAdmin kullanmak zorunda kalmazsınız.

phpMyAdmin’e, http://www.domainisminiz.com/phpMyAdmin ‘dan erişilebilir. phpMyAdmin kullanımı için daha fazla bilgi almak istiyorsanız, http://www.phpmyadmin.net adresini ziyaret edin.

Sabit Disklerin Anatomisi…

Sabit disklerin temel ve istenildiğinde bu bilgileri geri vermektir. Temelde sabit diskler birer mıknatıstır. Söz konusu bilgiler sabit disklere mıknatısların kutuplarında yaratılan değişmeler sayesinde kaydedilir. Sabit diskin içini açtığınızda karşınıza verilerimizin kaydedildiği silindirler çıkar. Bir sabit diskte aşağıdaki şemada gösterilen ana bileşenler vardır. Silindirden az önce bahsetmiştik. Motor olarak gösterilen siyah göbek silindiri döndürmekle görevlidir. Kırmızı çubuk okuma-yazma işini yapan kafadır. Çubuğun altındaki kısım ise; kafayı, devreden gelen komutlar çerçevesinde sağa sola oynatarak silindirin üzerinde gezmesini sağlar. Kafa ile silindir arasında 0.000001 inç boşluk vardır.

Elektrik devre modülü ise sabit diskin kendi kontrol merkezidir ve işlemciden gelen sinyalleri çözümleyerek bünyesindeki parçaların nasıl davranması gerektiğini belirler. Elektrik devre modülü sabit diskin alt tabanına monteli haldedir.

Bu yüzden dikkat edilmesi gerekir. Devrede anakart (Main Board) üzerinden işlemci ile verisel iletişim kurmasını sağlayan IDE connector bağlantısı ve güç bağlantı noktası vardır. Bu kabloların özel olarak belirtilen renkleri vardır. Veri iletişimini sağlayan kablo ile güç kabloları devreye, kabloların kırmızı tarafları birbirine bakacak şekilde takılır.

Yandaki şekil bu anlatılanı göstermektedir. Siyah renkli kablo topraklama için kullanılmakta. Bunların biri biriyle 12 volt, diğeri ile 5 volt elektrik sağlar. IDE kablosu ise gri renktedir. Sadece bir tarafına kırmızı bir çizgi çekilmiştir ki az önce söylediğim şekilde kabloların takılmasında bir yanlışlık olmasın diye.

Son olarak devre üzerinde Jumper ayar bölgesi vardır ama bu apayrı bir konu olduğu için şimdi girmeyeceğim. Bunlardan başka devre üzerinde; işlemci ile bağlantı kurarken işe yarayan ve motorları hareket ettiren kontrol çipleri vardır. Sabit disk içindeki silindirler bilmem kaç bin devirle dönerken kafalar da sağa sola sürekli hareket ederler. Aralarındaki mesafe yok denecek kadar azdır. Ancak bu hızla bir dönme gerçekleştiğinden silindir ile kafa arasında bir hava sirkülasyonu oluşur temas gerçekleşmez. Hava yastığı görevi gören bu aralığa gözle görülmeyecek bir tozun bile girmesi tüm mekanizmayı bozmaya yeter. Söz konusu anlattığımız bu mekanizma kusursuz denilecek bir mükemmellikle işlemektedir. Öyle ki bir silindirin 1mm2`lik alanında yer alan 1-2 milyon mıknatıs dakikada 10000 devirle tek tek ayırt edilerek okunur ve yorumlanır.

Verilerin Kayıt Edilmesi…

Bilgiler sabit diske yazılırlarken gelişi güzel yazılırlar ancak hepsinin yazıldığı yer ve konum adreslenmektedir. Aksi halde yazılan bir veri bir daha bulunamaz. Yandaki şekil bir silindir üzerini göstermektedir. Silindir üzerinde yar alan kırmızı halkalar track adını almaktadır. Yüzeyde bulunan her track sektör adı verilen küçük parçacıklara ayrılır. Her silindirde 1024 track ve her track içinde 63 sektör bulunur.

Dosyalar kaydedildikten sonra diskin indeksine nereye kaydedildiği hakkında bilgiler düşülür. (a dosyası silindir4, track 573, sektör 12 gibi) Bir dosyanın büyüklüğü eğer 63 KB ise sabit diskte kaplayacağı alan 1 sektördür. Eğer 63’den küçük olursa (mesela 10 KB) yine 63 KB‘lik bir yer; yani 1 sektör yer kaplar. Eğer 64 KB olarsa 2 sektör yer kaplar. Bu alan kaybına yol açar. Sorunun giderilmesi için sektörler işletin sistemlerinde parçalara ayrılır. Bu ayırma işlemi sanal olarak gerçekleştirilmektedir ve ayrılan her parçaya cluster adı verilir.

Windows 95 (ilk sürümleri) ve önceki işletim sistemleri 16 bitlik bir dosya sistemini kullanmakta idi. Bunun anlamı her sektör 32 KB’lik cluster halinde bölünüyor. Az önce verdiğimiz örneği şimdi incelersek; 63 KB’den az olan bir dosya (mesela 10 KB) artık 1 sektör (63 KB) değil 32 KB cluster‘lük yer kaplıyor. Ve 32 KB cluster boşta kalıyor. Günümüzdeki Windows 95 (yeni sürümleri), 98, 2000 ve sonrası işletim sistemleri ise FAT 32 formatında dosya sistemini desteklemektedirler. Bu sistem 1 sektörü 4 ila 16 KB’lik parçalara bölerek daha fazla yer kazandırıyor. Düşünün ki elimizde 5 KB’lik ufak bir yazı dosyası var. Bu dosya FAT 16 sisteminde 32 KB, FAT 32 sisteminde 8 KB yer kaplar.

Bu anlatılanlar dosya sıkıştırma işlemlerinde kullanılan mantığın aynısıdır. Yalnız unutulmamalıdır ki her cluster içine o programa ait veriler yazılır; bir diğerleri yazılamaz. Yani şöyle; FAT 32 sisteminde karşımıza 1 KB’lik bir dosya çıkarsa 1 cluster yer kaplar (4KB), 3KB’lik boş kalan alana başka bir şey yazılamaz, yani dosyalar cluster‘lerce bir bütün olarak algılanır. Öyle ki dosyalar taşınır, silinir veya kopyalanırken cluster‘lar halinde işlem görürler. Düşünsenize bir cluster‘da 2 ayrı dosyaya ait veri olsa ve biz bunlardan birini silsek diğerinin de aynı cluster‘e denk gelen kısmını silmiş olacağız. Bu durumda diğer dosya eksik veri nedeniyle çalışmayacaktı.

FAT (File Allocation Table)…

Dosya ayrıma tablosu anlamına gelen bu terim disk(et)’lerde indeks olarak kullanılan bölümdür. İşletim sistemleri bir dosya kaydederken nereden başlaması gerektiğini bilmek zorundadır. Aynı şekilde bir dosyayı okuyacaksa yine bunun nereden başladığını bilmek zorundadır. Aksi halde tüm veriler birbirlerinin üzerlerine yazılırdı. Az önce yukarıda anlatılan dosya ayırma sistemleri FAT 16 ve FAT 32 isimlerini buradan almaktadır. Bu tabloda bir sorun ortaya çıkarsa dosyalarınızı yavaş yavaş kaybetmeye başlarsınız. Windows 98 eğer başlat menüsünden kapatılmazsa bir dosya kaybı olabilir düşüncesiyle, bir sonraki açılışında scandisk‘i çalıştırır. (Scandisk disk üzerindeki bozuklukları gidermeye yönelik yazılmış bir programdır.) Hatırlarsanız daha önce dosyaların gelişi güzel kaydedildiğini ve bu dosyaya ait tüm verilerin nereye kaydedildiğini indekse yazıldığını söylemiştik. Aksi halde okuma-yazma işlemlerinde hata oluşur. Mesela 5 MB büyüklüğünde bir dosya sildiğinizde, söz konusu işlem FAT‘e kaydedilecektir ve ilgili alan boş olarak tanımlanacaktır. Dosya aslında silinmiyor sadece yok varsayılıyor. Format işleminde kullanılan ve hızlı biçimlendirme yapan bir parametre de (/q) bu işlemi yapmaktadır. Yüzeye yeni track (iz) açmak yerine FAT‘i siliyor. Silme işleminden sonra 8.5 MB‘lik bir dosya yüklemek isterseniz; ilk 5 MB‘lık kısmı silinerek boşaltılan yere geri kalan 3.5 MB‘lık kısmı başka bir yere kaydedilecektir. İşte dosyaların gelişi güzel yazılmasından kasıt dosyaların sürekli dağınık olmasıdır. Aşağıdaki ilk şekil düzenlenmemiş bir sabit diski göstermektedir.

Defrag…

Defragment kelimesinin kısaltması olan DEFRAG dosya sistemini düzenlemeye yarayan bir programdır. Yukarıdaki ilk sekil bir dosyaya ait verilerin silindir üzerindeki yerlerini göstermektedir.Bu dosyanın okunması normalden daha uzun bir zaman alacaktır. Bunun nedeni okuyucu kafanın dağınık yerlerde bulunan dosya parçacıklarına ulaşmasında geçireceği süredir.

Yukarıdaki şekilde ise aynı sabit diskin defrag yapılmış halini görmektesiniz. Dosyalar belirli bir öncelik sırasına göre arka arkaya getirilmektedir. Önce sistem dosyaları birleştirilir ve silindirin en başına yazılır. Daha sonra diğerleri. Bu sayede okuyucu kafa bir dosyayı okumak istediğinde FAT‘ten adresini öğrenecek ve bir kere konumlanmayla okuma işlemini gerçekleştirecektir. Aksi halde konumlama işlemi 4-5 kere gerçekleşecektir. Unutulmamalıdır ki yapılan bu işlem sabit diskin performans artışında en büyük paya sahip işlemdir.

Veri Yolları…

Bilgilerin sabit disk arkasından çıkan gri kablo üzerinden akış mantığı ve çeşitleridir. Veri yolları sabit diskten gelen bilgilerin aktığı, kontrol edildiği ve bir nevi yorumlandığı yollardır. Bu yollar belli arabirimler kullanırlar ki performans üzerinde oldukça etkilidir. Şimdi bu arabirimleri inceleyeceğiz.

IDE : Intehrated Drive Electronics cümlesinin kısaltması olan IDE “Entegre Sürücü Elektroniği” anlamına gelmektedir. ATA olarak da bilinir. Bu yoldan akan verileri denetleyen elektronik denetleyici sabit diskin üzerinde, veri aktarımını kontrol eden çip ise çip anakart üzerindedir. Bu iki işlemin birbirinden ayrılması 1986 yılında Compaq ve Western Digital firmalarınca ATA standardının benimsenmesiyle gerçekleştirildi. ATA (AT Attachement-AT Eklentisi) cihazların birbirleriyle uyum içinde çalışması için nasıl üretilmesi gerektiğini anlatan bir tür teknik kılavuzdur.

İlk kez 1986 yılında IDE tekniği sayesinde sabit disklerin kapasiteleri 528 MB üstüne çıkartılmış ve aynı anda 2 sabit diskin kullanılması sağlanmıştır. 1993 yılında Western Digital ve Quantum firmaları ortak bir çalışmayla EIDE (Enhanced IDE-Geliştirilmiş IDE) arabirimini çıkartmışlardır. Bu veri yolu standardı sayesinde 16.7 MB/sn veri aktarımı ve disk başına 137 GB’lık kapasite kullanımı gerçekleştirilmiştir. Ancak her firma kendi ürettiği sabit diske özel bir yönetim şekli vermekte idi ve yeni çıkan disk tipi cihazlarla uyum sağlanamamakta idi. (Özellikle CD-ROM)

1992 yılında ATAPI (ATA Pack Interface-ATA paket Arabirimi) adlı bir eklentiyle CD-ROM’lar da Floppy Disk’ler gibi kullanılarak bu sorun giderilmiştir. EIDE içinde verilerin nasıl ve ne hızla aktarılacağını belirleyen 5 adet mod vardır. Bunlar PIO (Programmed Input/Out - Programlı Girişi/Çıkış) 0, 1, 2, 3 ve 4’tür. Ve sırasıyla 3.3, 5.2, 8.3, 11.1 ve 16.6 MB/sn veri aktarırlar.

Daha sonra DMA (Direct Memory Access ) olarak bilinen ve doğrudan bellek erişimi anlamına gelen bir arabirim ortaya çıkmıştır. Bu yolla disk üzerinde okunan veriler işlemciye uğramadan ana kart üzerindeki kontrol çipleri sayesinde belleğe yazılırlar. DMA arabiriminin bir çok modeli vardır. Ancak bu modeller firmaların sabit diskte yapmış oldukları küçük eklentilerin adlarıdır. Bu veri yollarının dönüş hızları 5400 rpm (Rotates Per Minute-Dakikadaki Dönüş Hızı)’dir ve 16.7 MB/sn veri aktarırlar. Ancak bu dönüş hızları ne kadar fazla olursa o kadar fazla veri aktarılabilir demek değildir. Verinin gönderildiği veri yolunun, gönderilecek büyüklükteki veri kapasitesini desteklemesi gerekir.

Bir başka DMA arabirim modu ise ULTRA DMA(ATA) 33 yoludur. Bu yol teorik olarak saniyede 33 MB kapasitelik bir verinin aktarılmasına izin veriyordu. Ancak yeni çıkan bir teknoloji ise; (ULTRA DMA 66) saniyede 66 MB veri aktarımına izin vermektedir. Normal SCSI veri yollarından daha hızlıdırlar. Bu yeni çıkan veri yolunu kullanabilmek için sabit diskin, ana kartın bu mantığı desteklemesi gerekmektedir. Normal olarak kullanılan ATA 33, 40 Pin’lik IDE connector’ü (40 damarlı gri kablo. Damarlar kablo üzerindeki tel sayısıdır.) ile veri akışını sağlarken ATA 66 veri yolları 80 Pin’lik IDE connector’ü ile veri akışını sağlamaktadır. Bu sebeple bu şekil bir kablo kullanılması gerekir. Ayrıca sistem BIOS’u ATA 66 veri yolunu desteklemeli.

SCSI : Small Computer System Interface cümlesinin kısaltması olan SCSI Küçük Bilgisayar Sistem Arabirimi anlamına gelmektedir. IDE veri yolundan en büyük farkı, elektronik denetleyici disk üzerinde değil ayrı bir karttadır. Gri kablo önce bu karta takılır, kartta ana karta monte edilir. Veriler bu kart üzerinden akar. Veri transfer hızları yeni SCSI teknikleriyle 160 MB/sn’yi bulabilmektedir. Dönüş hızları 6000 ve 7200 rpm‘dir. Bu sistem daha çok windows NT işletim sistemi için öngörülmüştür. Ev bilgisayarlarına önerilmez, yüksek maliyetlidir. Büyük işyerlerinde ana bilgisayarlara takılır. Nedeni aynı anda isterse 30 kişi diske veri yazabilir veya diskten veri okuyabilir. Bu işlem SCSI kartlarıyla işlemlerin belli bir sıraya konulması ile gerçekleşir.

SCSI sistemlerin veri aktarımları IDE veri yolundan daha fazladır. ULTRA DMA 33’e göre IDE‘ler 33 MB/sn veri aktarırlarken SCSI’lar ULTRA SCSI-2 moduyla 40 MB/sn veri aktarabilmektedirler. Ancak yeni çıkan ULTRA WIDE LVD SCSI-2 (LVD: Low Voltage Differential) modunu kullanan SCSI sabit diskler, saniyede 80 MB veri aktarabilmektedirler. SCSI hakkında anlatılanlara ek olarak IDE veri yolunu kullananlara nazaran daha fazla sabit diski kontrol kartıyla birbirine bağlayabiliriz. Öyle ki, Fast Wide SCSI kartı sayesinde 15 adet sabit diski birbirine bağlayabilirsiniz.

SMART Teknolojisi…

SMART Teknolojisi 1992 yılında IBM tarafından 3.5 inçlik diskler için tasarlanmış olan bir teknolojidir. Smart sayesinde diskler kendi kendilerini denetleyip olması muhtemel konularda, BIOS’a ve kontrol kartına sinyaller gönderiyorlar. Bu bir anlamda kendi durumlarını ve oluşabilecek hataları denetleme mekanizmasıdır. Smart kendi içerisinde PFA (Predictive Failure Analysis - Olası Bozukluklar Analizi) teknolojisini içerir. Bu sayede sürekli kendini denetleyen bir disk, bozulma durumunda sizi uyarır. Bu özellik için BIOS’unuz ve kontrol çipleriniz smart teknolojisine uyumlu olmalıdır. Bu teknolojide bozulmalar 2 gruba ayrılır. Tahmin edilebilir ve edilemez. Tahmin edilemez hatalar genelde statik elektrik, ısınma veya darbesel nedenlerden dolayı bir anda ortaya çıkar. Tahmin edilebilir hatalar ise mekanikseldir. Mesela okuyucu kafanın normalden hızlı veya yavaş hareket etmesi gibi.

GMR Teknolojisi…

Yine IBM tarafından bulunan ve disk kapasitelerini çok yüksek düzeylere çıkartmayı amaçlayan bir teknolojidir. Bu teknoloji oldukça kuvvetli manyetik okuyucu kafaların kullanılmasıyla gerçekleşmektedir. Teknolojinin temeli kullanılan maddede yatmaktadır. MR ismi verilen alaşımda elektrotlar, manyetik bir etki altındayken daha rahat dolaşıyorlar. Bu da atomlarla çarpışmayı arttırıyor. Bir madde üzerinde elektronlar rahat dolaşırsa o maddenin geçirgenliği azalıyor demektir. GMR alıcıları bu farkı algılıyor ve elektronlardaki quantum hareketlerini açığa çıkarıyor. Atomların çevrelerinde dönen elektrik iletecek olan elektronlar belli bir yörüngede dönerken, manyetik direnç gösteren elektronlar bu yörünge yerine bağımsız olarak atom etrafında dönüyor. Bu da sensörler tarafından algılanarak, bitlerin kaydı için kullanılıyor. Şu anki GMR diskleri 6 cm 2‘lik bir alanda 1 GB yer tutuyor. Söz konusu teknolojide kullanılan kafaların duyarlılığı 1 mikronun yüzde 1’i veya 2’si kadardır. Bu da 1 milimetrenin binde 2’si kadarlık bir kafa hareketiyle verilerin algılanmasıdır. IBM’in yaptığı açıklamalara göre 2001 yılında 6 cm2‘lik bir alanda 2.5 GB, 2004 yılında aynı alanda 8 GB kapasite oluşturacaklar.

OAW Teknolojisi…

GMR teknolojisi ile her ne kadar cm 2`de 8 GB veri yoğunluğuna ulaşmak amaç olsa da, yan yana yazılan bu yoğunluktaki verilerin 3 GB’lık kısmının kaybolabileceği düşünülüyor. Bu nedenle alternatif teknolojiler geliştirilmeye devam ediliyor. OAW teknolojisi bunlardan en can alıcısıdır. Ünlü disk üreticisi olan Seagate’in yan kuruluşu olan Quinta Corp. tarafından geliştirilen bu teknoloji, manyeto-optik disklerle büyük benzerlik gösteriyor. Bu modelin temelinde lazer ışını (ışığı değil) vardır. Polarize edilmiş ışın kimi materyallere uygulandığında manyetik kutbun yönü değişiyor. Bu yöntemle harcanan enerji azalıyor ve veriler üzerinde gezinen bir kafa olmadığından sürtülme veya çizilme olmuyor.

LBA (Large Block Area)…

Geniş blok alanı anlamına gelen LBA, BIOS tarafından yürütülen bir tekniktir. Amaç 528 MB’den daha büyük sabit diskleri kullanmak için EIDE kontrol çiplerinden gelen ve disklerin üzerinde belli bir noktayı işaret eden 28-bit uzunluğundaki adresleri, BIOS’un kullandığı 8 ve 16-bitlik adreslere çevirmektir. 28-bit uzunluğundaki EIDE adresleri 8.4 GB’lık disk kapasitelerini kullanabilirler; daha fazlasını değil. Bu özellik BIOS’larda “HDD Block Mode” olarak ayarlanıyor. Şimdiki BIOS’larda 28 bit üzerindeki adresleri kullanabilme özelliği vardır ki bu 8.4 GB sınırını 137 GB’ye çıkartıyor.

SPS ve DPS Teknolojileri…

Her ikisi de Quantum’un geliştirdiği ve yeni disklerinde kullandığı teknolojiler. SPS, Shock Protection System ‘in kısaltması. Yani diski darbelere karşı koruyan bir sistem. Disklerdeki “bad sector”lerin yani fiziksel hasarların oluşma nedeni, diskin aldığı darbeler. Disk bir darbe aldığında okuma/yazma kafası sıçrıyor ve disk yüzeyinde birkaç kez zıplayarak mikro partiküllerin kopmasına neden oluyor. İşte bad sectorler de böyle oluşuyor ama zamanla kafa disk içinde serbest dolaşan bu partiküllere rastladıkça, darbe almasa da tekrar sıçrayıp daha fazla zarar veriyor. Bad sector çıkan disklere bu yüzden pek güven olmuyor; “bu disk yolcu” diyoruz. Sadece disk yolcu olsa iyi, içindeki çok önemli verilerimiz de yolcu oluyor haliyle. Quantum, bu riski azaltmak için SPS adını verdiği bir süspansiyon mekanizması geliştirmiş; böylece kafa darbelerde disk plakaları üzerinde pek sıçramıyor. Tabii, SPS var diye diskle fubol topu gibi oynamamak lazım.

Quantum, SPS sistemi ile sistem montajı sırasında oluşan disk arızalarını %70, arızalı ürün iade oranını ise %30 azalttıklarını ileri sürüyor. Bir de Quantum sitesinde SPS II diye yeni bir teknolojiyi tanıtıyor. SPS’den farkı şuymuş: SPS, disk çalışmazken geçerli olan bir koruma sistemiymiş. SPS II’de ise disk çalışırken de darbelere karşı koruyor; üstelik darbe geldiği anda diske yazma işlemini keserek verilerin yazılmasında olası bir hatayı engelliyor. Bildiğiniz gibi yazma işlemi iz iz, dairesel çizgiler halinde ilerliyor. Disk yazma yaparken bir darbe geldiğinde kafanın kayıp izden çıkarak başka yerlere yazama ihtimali var; bu da veri hatalarına yol açıyor. SPS II’de işte bu önlenmiş. Herhalde Quantum bu teknolojiyi daha yeni disklerine uygulayacak.

DPS ise Data Protection System ‘in kısaltması. İsmine bakmayın; aslında verilerinizi filan koruduğu yok. Quantum, virüs, işletim sisteminde, dosya yapısında bir bozukluk, diğer donanımların uyumsuzlukları gibi nedenlerle çıkan sorunlarda bozuk olmayan disklerin bozuk diye gelmesinden sıkılmış; ben bu iade oranlarını nasıl düşürsem de düşürsem diye kafa patlatmış. Sonunda bir yazılım geliştirmiş, bu yazılımla her kullanıcı, Quantum sabit diskini test ederek, diskin gerçekten bozuk olup olmadığını anlayabiliyor. DPS yazılımı Quantum Bigfoot ve Fireball TM modellerinden başlayarak son 2.5 yıldır üretilmiş tüm Quantum disklerde çalışıyor.

QDPS (Quantum Data Protection System) adlı, 82K’lık bu yazılımı www.quantum.com/support/csr/software/csr_software.htm adresinden indirebilirsiniz. Programı sistem disketine kopyaladıktan sonra PC’yi bu disketle açıp DOS komut satırından çalıştırıyorsunuz. Test iki bölümden oluşuyor. Smart Quick Test adını taşıyan ilk bölüm diskteki verilerden bağımsız olarak tüm disk yüzeyini ve ayrıca ilk 300 MB’lık veriyi kontrol ediyor. Bu test 90 sn sürüyor. Extended Test adı verilen ve diskin geri kalanındaki verileri kontrol eden ikinci test ise disk kapasitesine bağlı olarak 20 dakika kadar sürebiliyor.

Disk Performansı…

Bir disk satın alırken, performansını en azından firmanın verdiği bilgilere göre anlamak için genel olarak beş kritere bakmak gerekiyor. Bu kriterler:

Motor Hızı (rpm) : Devir/dakika cinsinden hızı. IDE disklerde 5400 ve 7200 devirler daha yaygın. 7200 rpm disklerin motor hızı sayesinde 5400 devir disklerden %20 daha hızlı olduğu söyleniyor.

Erişim Süresi (ms) : Ne kadar düşük olursa o kadar iyi. Bilgisayar Kurdu’nda sabit diskleri anlartırken değinmiştim. Sıralı verileri okurken, izler arasında geçiş yaparken, rasgele verileri kurken oluşan gecikme sürelerinin (latency) de hesaba katıldığı karmaşık bir yöntemle hesaplanıyor. Neyse ki test yazılımımız bize ortalama bir erişim süresi veriyor.

Tampon Bellek Kapasitesi (KB) : Yukarıda “cache hit”, “cache miss” kavramlarından bahsederken, tampon belleğin önemini vurgulamıştık. Hızlı tampon bellek kapasitesi ne kadar yüksekse o kadar iyi.

Dahili Transfer Hızı (Mbit/sn) : Genel kriterlere göre, bir diskin Ultra ATA/66 standardına ayak uydurabilmesi için dahili transfer hızının 200 Mb/sn’nin üstünde olması gerekiyor. Ne kadar yüksekse disk o kadar hızlı demektir.

Arabirim Standardı : Yani UDMA/33 veya UDMA/66 olup olmadığı. Disk yeterince hızlıysa ama hala UDMA/33 arabirimini kullanıyorsa, bu darboğaz yaratır ve diskin gerçek performansı göstermesini engeller.

Bunları Da Bilin…

7200 rpm ile dönen bir 3.5 inçlik bir sabit diskin içinde bulunan silindirlerin dış kısmındaki merkez kaç ivmesi, bir insana uygulanan yer çekiminin 647 katıdır.

Windows NT’nin kullanabildiği en büyük disk kapasitesi 2 Petabyte’dır. Bu öyle bir şeydir ki dünya üzerinde yaşayan her canlı 20 sayfalık bir word yazısı yazsa 1 petabytelık diskin sadece %0.25 (Binde 25) ‘ini doldurur. (hesap makinem çıkartmadı ama sanırım 25 haneli bir sayı.)

Bir insan vücudunda depolanabilecek olan statik elektrik, bir hard diskin dakikada 10000 devirle dönen kafasında kullanılan elektrik geriliminden 2500 kat daha fazladır. Düşünün bakalım kendinizi topraklamadan sabit diske tuttuğunuzda ne olur!

Dünya’da kullanılan en hızlı depolama tekniğinin holografik veri depolama tekniği olduğunu biliyor muydunuz. Öyle ki kesme şeker büyüklüğündeki bir kristalin kapasitesi 10 TB’dir. Bu kristalden saniyede 10 ila 50 GB arasında veri okuyabilmek mümkün. Bu sayede bütün internet alemini 2 sigara kutusu kadar yere sığdırabiliriz ve bütün bunlara 2.5 saatte göz atabiliriz.

1024 byte 1 KB (KiloByte)

1024 KB 1 MB (MegaByte)

1024 MB 1 GB (GigaByte)

1024 GB 1 TB (TeraByte)

1024 TG 1 PB (PetaByte)

Wins nedir ?

Microsoft tarafından gelittirilmit bir netbios name server idir.

Iki netbios bazlı host haberleşmeden önce hedefmakinenin ip adresinden netbios name’i çözülmelidir.bu gereklidir çünki bilgisayayarlar t ile haberletmek için ip adresine ihtiyaç duyar. Netbios computer adi onun ip adresinden çözülerek hem local hemde remote hostlar için wins server tarafından listeye kaydedilir. Aksi takdirde bilgisayarlar netbios name i kullanarak haberleSemezler.

Işlemler aşağıda listelendiği gibi gerçekletmektedir.

bir wins ortamında herbir wins client i start ettiğinde netbios name i ile ip adresi etlettirilerek wins server tarafyndan yapılandırılıp kaydedilir.

Bir wins client’i local network de nt komutlerı ile bir batka bilgisayar ile haberletmeye batladığı zaman (name query request ) isim sorgusu isteklerini broadcast yolu ile değil direk olarak wins servere a gödererek sonuca ulaşmaya çalışır.

Eğer wins server istenen ismi database’inde bulursa istekte bulunan client e istediği ip adresini ve netbios name’ini verir. Çünkü, wins server database i dinamiktir ve sürekli adresleri güncelleStirir ve istekleri hemen yerine getirebilir.

WINS SERVER NİÇİN KULLANILIR ?

Wins server’in avantajları aşağıda sıralanmıştır.

client isism çözme isteklerini direk olarak wis server’a gönderir. Eğer wins server istenen ismi ip adresinden çözerse direk olarak adresi client e geri gönderiri.ve client de haberletmek için ihtiyacı olan ip adresini elde etmit olur. Sonuçta adres çözmek için client’in ortama broadcast yapmaya ihtiyacı yoktur ve network trafiğini azaltmış olur. Eğer wins server devredışı veya aktif değilse client o zaman haberletmek için broadcastı kullanarak ismini bildiği bilgisayarın ip adresini öğrenmeye çalışır. Ortama broadcast yaparak bağlantı kurmak istediği bilgisayarın isminden ip adresini bulmaya çalışır ve böylece network trafiği olutturur.

Wins database’i dinamiktir ve kendini sürekli olarak güncelleSStirir.LMHOST file’ina gerek olmaz Wins servera herhangi bir müdahele yapmaya gerek yoktur.

Wins server aynı zamanda sadece local değil internetwork ve interdomain ortamında da browse edebilme (göz atabilme, araştırma) kapasitesine sahiptir.

WINS LER NASIL ÇALISIR ? (HOW WINS WORKS)

İsim Kaydı (Name registration ):

Her bir wins client’i primary yada secondary wins server’in ip adresi ile yapılandırılmalıdır. Client açıldığı zaman onun netbios name’i va ip adresi wins server tarafından kaydedilir. Client’in netbios name’i ve ip adresi wins server tarafından yapılandırılır.

İsim Yenileme(Name renewal ):

Wins serverdaki bütün netbios nameleri database’e geçici olarak kaydedilirki aynı isim orjinal host devre dışı kaldığı zaman batka bir bilgisayar tarafından kullanılabilsin.

İsmi Serbest Bırakma(Name Release):

Her wins client’i kendisine verilen kayıtlı ismin kiralanan süre içinde bakımının ve düzenlenmesinin yapılması ile sorumludur. İsim uzun zaman kullanılmadığı zaman wins client’i wins server a o ismi serbest bırakması için mesaj gönderir. Örneğin bilgisayarın shutdown edilmesi gibi.

İsim Sorgulama Ve İsim Çözme (Nname Query And Name Resolution )

Bir wins client’i onun netbios name’i ve ip adresi ile wins server’a kaydedildikten sonra o client diğer netbios bazli bilgisayarlar ile wins server sayesinde elde ettiği ip adreslerini kullanarak iletiSim kurabilir.

Bütün wins haberletmeleri UDP port 137 (Netbios name servisi)üzerinden dircted datagram kullanarak yapylır.

Wins üyesi açıldığı zaman name registration request’i ile kendi netbios name lerini üzerlerinda yapılandırılmış olan wins server ına gönderirler.

Workstation, Server, Messenger servisleri veya aplikasyonlar başladığında netbios nameleri kaydedilir.

Üye açıldığı zaman eğer wins server çalışıyor ve üyenin ismi wins server a kayıtlı değilse isim bir batka client tarafından kullanılmamış ise makinanın isminin başarılı olarak kaydedildiğine dair üyeye bir mesaj gelir.Bu mesaj üyey verilen netbios name’in kayıtlı olan kiralama süresini içerir.

(TTL süresi gibi).

Çift kayıt bulunduğu zaman (When a dupplicate name is found )

Eğer wins server in database’inde isimler çift kayıtlı ise wins server isimlerin sahiplerine doğruluğunu sorgulama amacı ile mesaj gönderir.sorgulamayı name query request gibi gönderiri.wins server bu mesajı üç kez 500 milisaniyelik aralar ile gönderi. Eğer bu bilgisayar bir multi homed computer ise bu mesajı herbir ip adresine cevap alıncaya kadar gönderiri.

Eğer o an kayıtlı olan ismin sahibi başarılı bir tekilde cevap verirse wins server da ismi isteyen üyeye negatif name registration cevabı gönderir.(o ismi alamayacğını ve kullanıldığını bildirir.)

Eğer kayıtlı olan isim sahibi wins server’a cevap veremez ise wins server da ismi isteyen öbür üyeye isminin başarılı olarak kaydedildiği mesajını gönderir.

Wins Server Kullanım Dışı Olduğu Zaman (When The Wins Server Is Unavailable):

Bir wins üyesi önce arp kullanarak 3 kere primary wins server’a uyarı gönderiri.eğer üç uyarıdan sonra wins server cevap vermez ise name registration isteğini eğer yapılandırılmış ise secondary wins server’a gönderir.Eğer buda cevap vermiyor ise bu kez bu isteğini kendisi ortama broadcast yaparak yerine getirir.

Isim yenileme (Name Renewal) :

Client’in aynı netbios name’ini kullanabilmesi için kendisine bildirilen kiralama süresi dolmadan önce ismini yeniden alması gerekmektedir.Eğer client kiralama süresi bittiği halde yeniden isim almazsa o zaman wins server o ismi batka bir bir wins üyesine verebilir.

İsim tazeleme İsteği (Name Refresh Request):

Bir wins üyesi ilk isim tazeleme isteğini TTL süresinin 8 de birinde primary wins servr’a yapar (1/8) .Eğer wins üyesi server dan tazeleme isteğine cevap almaz ise bu tazeleme isteğini her iki dakika da bir yapar ta kii sürenin yarısına gelinceye kadar.

Kiralanan sürenin yarısına gelindiğinde eğer üye yapılandırılımış ise bu isteğini secondary wins server’a bildirir. Secondary wins serer’a switch edildiğinde kiralandığı sürenin 1/8 inde tekrar refresh isteğini secondary wins server’a iletir. Eğer sürenin yarısına gelindiğinde secondary wins server hala cevap vermiyo ise ozaman primary wins server a tekrar geri döner.

Üye bir kere 1/8 süresinde başarılı olarak ismini kaydettirdiyse, bundan sonraki isteğini 1/2 süresinde bulunur. 1/8 inde değil.

İsim Tazeleme cevabı (Name Refresh Response):

Wins server üyeden name refresh isteği ile ilgili bir mesaj alırsa, wins server üyeye yeni bir TTL ile name refresh response mesajı gönderir.

İsmi Serbest Bırakma (Name Release) :

İsmi serbest bırakma isteği (Name Release Request):

Winsüyesi uygun bir biçimde shutdown olduğu zaman wins servere kaydettirdiği ismi serbest bırakması için name release request mesajı gönderir. Bu name release request mesajında şunlar vardır. Wins database inden silmesi için üyenin netbios name i ve ip adresi .

İsmi Serbest Bırakma Cevabı(Name Release Response):

Wins server isim bırakma isteği (Name Release Request)aldığı zaman bu isteğe uygun isim için database ini kontrol eder . Eğer veri deposunda bununla ilgili bir hata görürse veya bu isim farklı bir ip adresine map edilmit ise üyenin bu isteğine negatif name release respond cevabını verir.

Eğer veri deposunda (database’inde) bulusra ve olumsuz bir duum yoksa üyey pozitif name release response cevabını gönderir ve veri deposundaki bu ismi inactive yapar. Bu release respons mesajı 0 değerli TTl değerini ve netbios name i içerir.

İsim Sorgulama Ve Isim Cevabı (Name Query Nad Name Response):

Bir wins üyesi yapılandırıldığı zaman default olarak Netbios Over TCP/IP nin H-node broadcast tipi uygulanır. Netbios name server’i (Wins Server) broadcast’a batlamadan önce netbios name ve ip adresini kendi veri deposundan kontrol eder. Bu işlemler aşağıda olduğu gibidir.

kullanıcı net use gibi bir komut kullandığında hedef bilgisayarın netbios name’i ve ip adresi netbios name cache’inden kontrol edilir.

Eğer wins üyesi kendi cache2inde bu etlettirmmeyi bulamaz ise direk olarak primary wins server’a bir (name query request)isim sorgusu isteği gönderir. Eğer primary wins