Nedir? Nasıldır? Kimdir?

Windows Klavye Kısayolları ve MS-DOS Komutları

Windows ‘ta kullanabileceğiniz klavye kısayolları ve MS-DOS komutları

 

GENEL KLAVYE KISA YOLLARI ;

• CTRL+C (Kopyala)
• CTRL+X (Kes)
• CTRL+V (Yapıştır)
• CTRL+Z (Geri Al)
• DELETE (Sil)
• ÜSTKRKT+DELETE (Seçili öğeyi Geri Dönüşüm Kutusu’na atmadan kalıcı olarak sil)
• Bir öğeyi sürüklerken CTRL (Seçili öğeyi kopyala)
• Bir öğeyi sürüklerken CTRL+ÜSTKRKT (Seçili öğeye kısayol oluştur)
• F2 tuşu (Seçili öğeyi yeniden adlandır)
• CTRL+SAĞ OK (Ekleme noktasını sonraki sözcüğün başına götür)
• CTRL+SOL OK (Ekleme noktasını önceki sözcüğün başına götür )
• CTRL+AŞAĞI OK (Ekleme noktasını sonraki paragrafın başına götür)
• CTRL+YUKARI OK (Ekleme noktasını önceki paragrafın başına götür )
• Ok tuşlarının herhangi biriyle birlikte CTRL+ÜSTKRKT (Bir metin bloğu vurgula)
• Ok tuşlarının herhangi biriyle birlikte ÜSTKRKT (Pencere veya masaüstünde birden fazla öğe seç veya bir belgede metin seç)
• CTRL+A (Tümünü seç)
• F3 tuşu (Bir dosya ya da klasör ara)
• ALT+ENTER (Seçili öğenin özelliklerini görüntüle)
• ALT+F4 (Etkin öğeyi kapat veya etkin programdan çık)
• ALT+ENTER (Seçili nesnenin özelliklerini görüntüle)
• ALT+ARA ÇUBUĞU (Etkin pencere için kısayol menüsünü aç)
• CTRL+F4 (Aynı anda birden çok belge açmayı sağlayan programlardaki etkin belgeyi kapat)
• ALT+SEKME (Açık öğeler arasında geçiş yap)
• ALT+ESC (Öğeler arasında açılma sıralarına göre dön)
• F6 tuşu (Bir penceredeki veya masaüstündeki ekran öğeleri arasında dolaş)
• F4 tuşu (Bilgisayarım veya Windows Gezgini’ndeki Adres çubuğu listesini görüntüle)
• ÜSTKRKT+F10 (Seçili öğe için kısayol menüsünü görüntüle)
• ALT+ARA ÇUBUĞU (Etkin pencere için Sistem menüsünü görüntüle)
• CTRL+ESC (Başlat menüsünü görüntüle)
• ALT+Bir menü adındaki altı çizili harf (Karşılık gelen menüyü görüntüle)
• Açık bir menüdeki bir komut adındaki altı çizili harf (Karşılık gelen komutu gerçekleştirir)
• F10 tuşu (Etkin programda menü çubuğunu etkinleştirir)
• SAĞ OK (Sağdaki sonraki menüyü aç veya bir alt menü aç)
• SOL OK (Soldaki sonraki menüyü aç veya bir alt menüyü kapat)
• F5 tuşu (Etkin pencereyi günceleştir)
• GERİ AL (Bilgisayarım ya da Windows Gezgini’nde bir seviye üstteki klasörü görüntüle)
• ESC (Geçerli görevi iptal et)
• CD-ROM sürücüye bir CD-ROM taktığınızda ÜSTKRKT (CD-ROM’un otomatik olarak oynatılmasını önle)

İletişim Kutusu Klavye Kısayollar;

• CTRL+SEKME (Sekmeler arasında gezin)
• CTRL+ÜSTKRKT+SEKME (Sekmeler arasında geriye doğru git)
• SEKME (Seçenekler arasında ileriye doğru git)
• ÜSTKRKT+SEKME (Seçenekler arasında geriye doğru git)
• ALT+Altı Çizili harf (İlgili komutu gerçekleştir veya ilgili seçeneği seç)
• ENTER (Etkin seçeneğin veya düğmenin komutunu gerçekleştir)
• ARA ÇUBUĞU (Etkin seçenek bir onay kutusuysa onay kutusunu seç veya temizle)
• Ok tuşları (Etkin seçenek seçenek düğmeleri grubuysa bir düğme seç)
• F1 tuşu (Yardım görüntüle)
• F4 tuşu (Etkin listedeki öğeleri görüntüle)
• GERİ (Kaydet veya Aç iletişim kutusunda bir klasör seçiliyse bir üst düzeydeki klasörü aç)

Microsoft Doğal Klavye Kısayolları;

• Windows Logosu (Başlat menüsünü göster veya gizle)
• Windows Logosu+BREAK (Sistem Özellikleri iletişim kutusunu görüntüle)
• Windows Logosu+D (Masaüstünü göster)
• Windows Logosu+M (Tüm pencereleri küçült)
• Windows Logosu+ÜSTKRKT+M (Küçültülmüş pencereleri geri yükle)
• Windows Logosu+E (Bilgisayarım’ı aç)
• Windows Logosu+F (Bir dosya veya klasör ara)
• CTRL+Windows Logo+F (Bilgisayar ara)
• Windows Logosu+F1 (Windows Yardımı’nı görüntüle)
• Windows Logosu+ L (Klavyeyi kilitle)
• Windows Logosu+R (Çalıştır iletişim kutusunu aç)
• Windows Logosu+U (Hizmet Programı Yöneticisi’ni aç)

Erişilebilirlik Klavye Kısayolları;

• Sekiz saniye boyunca Sağ ÜSTKRKT (Filtre Tuşlarını aç veya kapat)
• Sol ALT+Sol ÜSTKRKT+PRINT SCREEN (Yüksek Karşıtlık’ı aç veya kapat)
• Sol ALT+sol ÜSTKRKT+NUM LOCK (Fare Tuşları’nı aç veya kapat)
• Beş kez ÜSTKRKT (Yapışkan Tuşlar’ı aç veya kapat)
• Beş saniye boyunca NUM LOCK (Geçiş Tuşları’nı aç veya kapat)
• Windows Logosu+U (Hizmet Programı Yöneticisi’ni aç)

Windows Gezgini Klavye Kısayolları;

• END (Etkin pencerenin sonunu göster)
• HOME (Etkin pencerenin başını göster)
• NUM LOCK+Yıldız İşareti (*) (Seçili klasörün altındaki tüm alt klasörleri göster)
• NUM LOCK+Artı işareti (+) (Seçili klasörün içeriğini göster)
• NUM LOCK+Eksi işareti (-) (Seçili klasörü daralt)
• SOL OK (Geçerli seçim genişletilmişse daralt veya üst klasörü seç)
• SAĞ OK (Geçerli seçimi daraltılmışsa görüntüle veya ilk alt klasörü seç)

Karakter Eşlem İçin Klavye Kısayolları

Karakter kılavuzunda bir karakteri çift tıklatırsanız, kılavuz üzerinde klavye kısayollarını kullanarak hareket edebilirsiniz:

• SAĞ OK (Sağa veya sonraki satırın başına git)
• SOL OK (Sola veya önceki satırın başına git)
• YUKARI OK (Bir satır yukarı git)
• AŞAĞI OK (Bir satır aşağı git)
• PAGE UP (Bir defada bir ekran yukarı git)
• PAGE DOWN (Bir defada bir ekran aşağı git)
• HOME (Satırın başına git)
• END (Satırın sonuna git)
• CTRL+HOME (İlk karaktere git)
• CTRL+END (Son karaktere git)
• ARA ÇUBUĞU (Bir karakter seçildiğinde Büyütülmüş ve Normal modlar arasında geçiş yap)

Microsoft Yönetim Konsolu (MMC) Ana Pencere Klavye Kısayolları

• CTRL+O (Kaydedilmiş bir konsolu aç)
• CTRL+N (Yeni bir konsol aç)
• CTRL+S (Açık konsolu kaydet)
• CTRL+M (Bir konsol öğesi ekle veya kaldır)
• CTRL+W (Yeni bir pencere aç)
• F5 tuşu (Tüm konsol pencerelerinin içeriğini güncelleştir)
• ALT+ARA ÇUBUĞU (MMC penceresi menüsünü görüntüle)
• ALT+F4 (Konsolu kapat)
• ALT+A (Eylem menüsünü görüntüle)
• ALT+V (Görünüm menüsünü görüntüle)
• ALT+F (Dosya menüsünü görüntüle)
• ALT+O (Sık Kullanılanlar menüsünü görüntüle)

MMC Konsol Penceresi Klavye Kısayolları;

• CTRL+P (Geçerli sayfayı veya etkin bölmeyi yazdır)
• ALT+Eksi işareti (-) (Etkin konsol penceresi için pencere menüsünü görüntüle)
• ÜSTKRKT+F10 (Seçili öğe için Eylem kısayol menüsünü görüntüle)
• F1 tuşu (Seçili öğe için varsa Yardım başlığını aç)
• F5 tuşu (Tüm konsol pencerelerinin içeriğini güncelleştir)
• CTRL+F10 (Etkin konsol penceresini büyüt)
• CTRL+F5 (Etkin konsol penceresini geri yükle)
• ALT+ENTER (Seçili öğe için varsa Özellikler iletişim kutusunu aç)
• F2 tuşu (Seçili öğeyi yeniden adlandır)
• CTRL+F4 (Etkin konsolu kapat. Bir konsolun tek bir konsol penceresi varsa, bu kısayol konsolu kapatır)

Uzak Masaüstü Bağlantısı Gezintisi;

• CTRL+ALT+END (Microsoft Windows NT Güvenlik iletişim kutusunu aç)
• ALT+PAGE UP (Programlar arası soldan sağa geçiş yap)
• ALT+PAGE DOWN (Programlar arası sağdan sola geçiş yap)
• ALT+INSERT (Programlar arasında en sık kullanılma sırasına göre dön)
• ALT+HOME (Başlat menüsünü görüntüle)
• CTRL+ALT+BREAK (İstemci bilgisayarını bir pencere ve tam ekran arasında geçiş yap)
• ALT+DELETE (Windows menüsünü görüntüle)
• CTRL+ALT+Eksi işareti (-) (Etkin pencerenin anlık görüntüsünü Terminal Server panosunda istemciye yerleştir ve aynı işlevselliği yerel bilgisayarda PRINT SCREEN’e basarak sağlayın.)
• CTRL+ALT+Artı işareti (+) (Etkin istemci penceresinin tamamının anlık görüntüsünü Terminal Server panosuna yerleştir ve aynı işlevselliği yerel bilgisayarda ALT+PRINT SCREEN’e basarak sağlayın.)

Microsoft Internet Explorer Gezintisi;

• CTRL+B (Sık Kullanılanları Düzenle iletişim kutusunu aç)
• CTRL+E (Arama çubuğunu aç)
• CTRL+F (Bul yardımcı programını başlat)
• CTRL+H (Geçmiş çubuğunu aç)
• CTRL+I (sık kullanılanlar çubuğunu aç)
• CTRL+L (Aç iletişim kutusunu aç)
• CTRL+N (Aynı Web adresiyle tarayıcının başka bir örneğini aç)
• CTRL+O (Aç iletişim kutusunu aç, CTRL+L ile aynı)
• CTRL+P (Yazdır iletişim kutusunu aç)
• CTRL+R (Geçerli Web sayfasını güncelleştir)
• CTRL+W (Geçerli pencereyi kapat)

Çalıştır Komutları ;

compmgmt.msc - Bilgisyar Yöneticisi
devmgmt.msc - Aygıt Yöneticisi
diskmgmt.msc - Disk Yöneticisi
dfrg.msc - Disk birleştirme
eventvwr.msc - Olay Görüntülüyicisi
fsmgmt.msc - Paylaşılan Dosyalar
gpedit.msc - Grup Poliçeleri
lusrmgr.msc - Yerel Kullanıcılar ve Gruplar
perfmon.msc - Performans Monitörü
rsop.msc - Poliçe Sonuçarını Ortaya koymak
secpol.msc - Yerel Güvenlik Ayarları
services.msc - Çeşitli Servisler
msconfig - Sytem Bilgisi Hizmetleri
regedit - - Kayıt Defteri Editörü
msinfo32 - Sistem bilgisi
sysedit - Sistem Şekli Editörü
win.ini - Windows Yükleme Bilgisi
winver - Şu anki Wİndows Sürümünü Görüntüle
mailto: - Varsayılan E-mail alıcısı Görüntüle
cmd - Komut satırını çalıştır
Denetim Masası Öğeleri İçin Çalıştır Komutları ;
Program Ekle Kaldır / control appwiz.cpl
Tarih Saat özellikleri /control timedate.cpl
Ekran özellikleri / control desk.cpl
Hızlı bul / control findfast.cpl
Fontlar / control fonts
İnternet Özellikleri /control inetcpl.cpl
Klavye özellikleri /control main.cpl keyboard
Mouse Özellikleri / control main.cpl
Multimedya Özellikler /control mmsys.cpl
Ağ Özellikleri / control netcpl.cpl
Şifre özellikleri / control password.cpl
Printer /control printers
Ses Özellikleri / control mmsys.cpl sounds
Sistem Özellikleri /control sysdm.cpl

Windows XP Kısayolları ;

ALT+ENTER / seçili ögelerin özellikleri
ALT+ESC / en son acılan ıtem lerı gecıs saglar
ALT+F4 / aktif pencerelerı kapatır
ALT+SPACEBAR / aktif sayfanın menusu
ALT+TAB / menuler arasında geçiş
BACKSPACE / bir önceki sayfaya geçiş
CTRL+A / hepsini seç
CTRL+B / kalın yazı
CTRL+C / kopyala
CTRL+I / italik
CTRL+O / dosya açma
CTRL+U / alt cızgı
CTRL+V / yapıştır
CTRL+X / kes
CTRL+Z / geri tusu
CTRL+F4 / dökümanları kapatır
CTRL while dragging / seçili ögeleri tutar
CTRL+SHIFT while dragging / seçili ögeleri kısayol oluşturur
SHIFT+DELETE / çöp kutusuna atmadan siler
ESC / ıslemlerı durdurur
F1 / help
F2 / seçili öğenin ismini degiştirme
F3 / arama dosya ve klasörlerde
F4 / adres çubuğunu açar
F5 / yenileme
F6 / adres çubuğuna gider
F10 / active sayfalarda çubuğa gider “dosya eklemek araçlar filan”
SHIFT+F10 / sağ tıkladıgınızda açılan menu
CTRL+ESC / start menusu
SHIFT+CTRL+ESC / görev yönetıcısı
WIN / start menüsü
WIN+BREAK / sistem özellikler menüsü
WIN+D / bütün aktif sayfalari küçültme
WIN+E / bilgisayarımı açar
WIN+F / arama dosya ve klasörlerde
WIN+F+CTRL / bilgisayarımda arama
WIN+L / kullanıcı degiştirme kapatmadan
WIN+M / küçültme veya restore etme sayfaları
WIN+R / çalıştırı açar WIN+TAB / açık olan sayfalarda geçiş

Windows Explorer Kısayolları;

ALT+SPACEBAR / aktif sayfanın menüsü
CTRL+ESC / windows menusu
ALT+F4 / windows penceresini ve cerayann eden olayları kapatır
CTRL+A / bütün parçaları seçer
CTRL+X / seçili kısmı keser
CTRL+C / seçili kısmı kopyalar
CTRL+V / seçili kısmı yapıştırır
CTRL+Z / geri döner son yapılana
CTRL+(+) / sutun icindeki pencereleri otomatik olarak dogru sıralar
TAB / 7 sutun atlatma yada digger seçili ögeye geçme
SHIFT+DELETE / direk silme
BACKSPACE / bir önceki sayfaya yada slime işlemi
ALT+ENTER / seçili ögelerin özellikleri
F10 / aktif sayfanın menusu
F6 / adress bara gider /
F5 / sayfayı yenıler
F3 / arama ögesi
F2 / ismini degistirme seçili ögenin

Internet Explorer Kısayolları ;

CTRL+A / bütün sayfanın seçimi
CTRL+D / favorite ekler
CTRL+E / aktif sayfada arama yapar
CTRL+F / sayfada bulma
CTRL+H / geçmiş sayfasını açar
CTRL+I / favorite sayfalarının oldugu kısmı açar
CTRL+N / yeni pencere açar
CTRL+O / yenı lokasyonlar gider
CTRL+P / printer menusu
CTRL+S / degisiklikleri kaydeder
CTRL+W / aktif sayfayı kapatır
CTRL+ENTER/ basına www ve sonuna .com koymayı yapar Asi
SHIFT+CLICK / yeni pencerede açar
BACKSPACE / bir önceki sayfaya gider
ALT+HOME / anasayfaya gider
HOME / sayfanın başına gider
TAB / Itemler arasında atlamayı sağlar
END / sayfanın sonuna gider
ESC / açılan sayfayı sonlandırır
F11 / tam ekran yapar sayfayı
F5 / sayfayı yeniler
F4 / adress barı açar
F6 / adress bara gider
ALT+RIGHT ARROW / ileri sayfaya götürür
SHIFT+CTRL+TAB / address bara gider
SHIFT+F10 / sağ tus olayı
SHIFT+TAB / geri tab olayı
CTRL+C / kopyalama
CTRL+V / yapıştırma
ENTER / aktif etmek /
F1 / internet xplorer help

Ms-dos komutları ;

ASSOC / Dosya ortaklıklarını görüntüle.
AT / Programları ve komutları uygulamak için zamanı ayarla.
ATMADM / Windows ATM sağrı yöneticinin gördüğü adresleri ve bağlantıları listele
BREAK / CTRL + C’i Etkinleştir / devre dışı bırak
CACLS / ACL dosyaları göster ve değiştir
CALL / Grup dosyasını diğer grup dosyasından çağır.
CD / Rehberi değiştir.
CHCP / Uluslar arası klavye ve karakter bilgilerini ilave et
CHDIR / Adresi değiştir.
CHKDSK /FAT diskdeki hataları tara.
CHKNTFS / NTFS disk’deki hataları tara
CLS / Ekranı temizle.
CMD / Komut satırını çalıştır.
COLOR / Ön plan resmini değiştir.
COMP / Dosyayı sıkıştır.
COMPACT / Dosyayı sıkıştır,aç,.
CONTROL / Ms-dos da denetim masası simgelerini aç
CONVERT / FAT’i NTFS’e dönüştür
COPY / Bir yada daha fazla dosyayı öteki konuma kopyala
CTTY / Bilgisayarın giriş çıkış aygıtlarını değiştir
DATE / Sistem tarihini görüntüle,değiştir
DISKCOMP/ Disk’i diğer bir disk ile karşılaştır
DRIVPARM / Asıl aygıt sürücülerinde yeniden yazmayı etkinleştir.
ECHO / Mesajları göster ,etkinleştir ve devre dışı bırak
EDIT / Dosyayı görüntüle ve değiştir.
EDLIN / Dosyayı görüntüle ve değiştir.
EMM386 / Genişletilmiş hafıza yöneticisini görüntüle
ENABLE / Konsol geri alma komutunu etkinleştirme ve devre dışı bırakma
SCANDISK / disk taramayi calistir.
QBASIC / Qbasic i ac.
RENAME / yeniden adlandir.
RMDIR /bos klasoru sil.
SHUTDOWN/ bilgisayarı kapat
SMARTDRV / geleneksel ve genişletilmiş hafıza için disk hafızası olustur
SORT / kisa giris ve cikislari goster
SWITCHES/ ms-dos a fonksyion ekle,kaldır.
SYS / Sistem saatini disk sürücüsüne yükle
TIME / sistem saatini goster,ayarla.
TITLE / ms-dos penceresindeki basligi degistir
TRACERT / karsidan gelen network paketlerinin yolunu goster
TREE / Disk’in yuzeysel agacini goster
T YPE / Dosyanin icerigini goruntule
U NDELETE / silinemeyen dosyalari silvisuall
U NFORMAT / bicimsiz disk surucusu.
U NLOCK /Disk’in klitini ac.
V ER / Versiyon bilgisini goster.
V ERIFY / diske yazmak gerektiginde karar vermeyi etkinlestir yada devre disi birak.
VOL / cilt bilgisini goster
XCOPY / Başka bilgisayarlardan çoklu dosyaları kopyala
TRUENAME/ dizinde var olan kişileri gösterir
TASKKILL / ihtiyaç duyulmayan uygulamaları kapat
SETVER - ms-dos version unu degistir.
SHARE - dosyalari palasabilme yetenegini yukle,devredisi birak.
SCANREG - kayit defterindeki hatalari tara ve geri yukle.
ROUTE - windows agindaki rota tablosunu goruntule ve degistir
RUNAS - baska bir bilgisayardaki programi etkinlestir.
PRINT - dosyayada resmi print et
PROMPT - ms-dos u goster ve degistir
PING - test amacli diger ag bilgisayarina bilgi gonder
POPD - agdaki rehberi degistir.
NET - ag ayarlarini guncelle ve onar
NETSH - degisebilen ve degismeyen network bilgisini goster com
NETSTAT - TCP/IP ag protokolu bilgisini ve istatistigini goruntule.
NLSFUNC - ulkeye ozgu bilgileri goster
NSLOOKUP - agdaki yada alandaki ip adresini goster
PATH - bilgisyardaki gizli dosya yerlerini goster ve yerini ogren
PATHPING - ag daki gizli dosya yerlerini goster ve yerini ogren c
MOVE - dosyanin yerini degistir.
MSAV - ilk microsoft virus hizmeti.
MSD - Tanimlama hizmeti.
I FSHLP.SYS - 32-bit dosya yoneticisi.
I PCONFIG - ag aygiti ayarlarini goster ve degerleri goruntule
KEYB - klavyenin planini degistir.
LABEL - disk surucusunun etiketini degistir.
LH - Yuksek Hafizada disk surucusu yukle
LISTSVC - servisler ve suruculer icin kurtarma konsol komutunu goruntule
LOADFIX - 64k’nin uzerindeki programlari yukle
LOADHIGH - yuksek hafizadaki aygit surucusunu yukle.
LOCK - hard disk surucusunu kitle.
LOGON - kurulumlar ve geri tuklemeler icin yonetici hesabi.
MAP - surucudeki aygit ismini goster
MEM - Sistemdeki hazfızayı göster.
MKDIR - yeni, rehber komutu yarat.
MODE - port ve gotuntu ayarlarini degistir.
GRAFTABL - Grafik modundaki genişletilmiş karakterleri göster. .
HELP - komutlari kisaca acikla
EXTRACT - dosyalari windows dizininden cikart
FASTHELP - ms-dos komutlarini ve bilgileri listele
FC - dosyalari karsilastir.
FDISK - disk surucusu icin bolumleme konsolunu calisti
FIND - dosya icindeki yaziyi ara.
FINDSTR - dosya icindeki dizini ara.
FIXBOOT - yeni cizim bolgesi yaz
FIXMBR - disk surucu icin yeni cizim bolgesi yaz
FORMAT - disk surucusunu bicimlendir.
FTP - FTP * a baglan
FTYPE - dosya turunu goster
ERASE - dosyayi sil
DISKCOPY - diski diger bir disk’e kopyala.
DEFRAG - yuklenen programlari disk uzerinde stabile et.
DEL - bi veya daha fazla dosyayi sil.
DELETE - silinen dosyalar icin kurtarma konsol komutu
DELTREE - bir veya daha fazla dosya ve rehberi sil
DIR - klasor icindekileri goster.
DISABLE - windows sistem ve suruculerinde kurtarma konsolu komutunu devre disi birak.
CHOICE - dizin icindeki coklu sevenekleri belirt.
BOOTCFG - kurtarma konsolu komutlarını göster ve düzenle ve boot.ini yi yeniden oluştur.

Çalıştır Komutları

compmgmt.msc Bilgisayar yönetimini açar.
clipbrd.exe Pano işlemcisini açar.
cleanmgr.exe Disk temizleyiciyi açar.
ciadv.msc Dizin yöneticisini açar.
charmap.exe Karakterleri ayarlamanızı sağlar.
calc.exe Hesap makinesini açar.
diskmgmt.msc Disk yönetimini açar.
devmgmt.msc Aygıt yöneticisini açar.
dfrg.msc Disk birleştiriciyi açar.
eudcedit.exe Karakter imal edebilirsiniz.
appwiz.cpl Program ekle kaldırı açar.
access.cpl Erişebilirlik seçeneklerini açar.
accwiz.exe Erişebilirlik sihirbazını açar.
desk.cpl Görüntü özelliklerini açar.
eventvwr.exe Olay görüntüleyicisini açar.
freecell.exe İskambil oyununu açar.
fsmgmt.msc Paylaşılan klasörler menüsünü açar.
hdwwiz.cpl Donanım ekleme sihirbazını açar.
iexpress.exe Setup programını açar.
inetcpl.cpl İnternet özelliklerini açar.
intl.cpl Bölge ve dil ayarlarını açar.
joy.cpl Oyun kontrollerini açar.
magnify.exe Büyüteçi açar.
main.cpl Fare özelliklerini açar.
mmsys.cpl Ses ayarlarını açar.
mspaint.exe Paint programını açar.
narrator.exe İngilizce ekran okuyucusunu açar.
ntbackup.exe Yedekleme sihirbazını açar.
nusrmgr.cpl Kullanıcı hesaplarını açar.
osk.exe Ekran klavyesi açar.
telnet.exe Telnet’i açar.
spider.exe Kağıt oyunu açar.
gpedit.msc Grup poliçesi açar.
msconfig.exe Sistem ayarlarını açar.
verifier.exe Sürücü monitörünü açar.
drwtsn32.exe Sorun tanıma aracını açar.
dxdiag.exe DirectX sürümünüzü öğrenmenizi sağlar.
mobsync.exe Senkronizasyon sağlar.
mplay32.exe Media Player’ın çok basit bir halini açar.
odbcad32.exe Database işleme sağlar.
packager.exe Obje paketleyiciyi açar.
perfmon.exe Sistem monitörünü açar.
progman.exe Masaüstü yöneticisini açar.
rasphone.exe Erişim defterini açar.
shrpubw.exe Network paylaşımı bilgisini açar.
sigverif.exe İmza denetleyicisini açar.
sysedit.exe Sistem yöneticisini açar.
syskey.exe Şifre databaseini açar.
sndrec32.exe Ses kaydedicisini açar.
timedate.cpl Tarih ayarlama penceresini açar.
tourstart.exe Windows XP turu başlatır.
winchat.exe Windows içinde bulunan chat programını açar.
winmine.exe Mayın Tarlası oyununu açar.
write.exe WordPad’i açar.
wupdmgr.exe Windows güncelleştirme penceresini açar.
explorer.exe Windows Gezgini’ni açar.
powercfg.cpl Güç seçeneklerini açar.
rasphone.exe Ağ bağlantılarını açar.
regedt32.exe Windows Kayıt Düzenleyicisi’ni açar.
regedit.exe Windows Kayıt Düzenleyicisi’ni açar.
sndvol32.exe Ses ayarlarını yapmanızı sağlar.
notepad.exe Not defterini açar.
taskmgr.exe Görev yöneticisini açar.

CD ROM SÜRÜCÜLER

Cd rom sürücüler En basitinden disket sürücülere benzetilebilirler.Disket Sürücüden en temel farkı sadece CD leri okuyabilmesidir yani CD Sürücüler CDROM (Compact Disk Read Only Memory) Sadece okunabilir medya ortamlarını bilgisayarda kullanmaya, bu medya ortamlarındaki verileri bilgisayarda işlemeye yarar.

CD ROM sürücüleri teknolojisi günümüzde iyi bir gelişme sergilemiş olsa da yine de bir sabit diske göre çok yavaş çalışmaktadır.150kb/sn veri okuyabilirler ve bu veri okuma hızı Cd ROM sürücünün içindeki CD yi çeviren motorunun devir hızı ile çarpılarak CD ROM sürücülerin günümüzde ayırt edici bir özelliği olan hızı hesaplanır.i lazer ışını vasıtası ile okuyabilen Örneğin 24X olarak adlandırılan bir CD ROM sürücü 24*150=3600 KB/S veri transfer edebilir.

CD ROM sürücüler Internal (dahili) ve External(Harici ) yolları ile bilgisayara monte edilirler.Temelde Çalışma prensipleri aynı olmakla beraber,dizayn mimarilerinde ufak farklılıklar olabilir bu farklılıkta External ve Internal arasındaki farktan kaynaklanır.

External CD Sürücüler : External CD ROM sürücüler artık günümüzde pek kullanılmamaktadır. Bunun sebebi External (harici) olarak bilgisayara monte edilmeleri ve internallara karşın hem fiyat, hem de performans bakımından dezavantajlara sahip olmalarıdır.Ancak günümüzde bazı notebook üreticileri External CD Rom sürücüleri, ürünlerinde ürünlerinin boyutunu ve ağırlığını azaltması amacıyla kullanmaktadır. External Cd Rom sürücüleri bilgisayara bilgisayarın paralel portundan, kendi arabirim(SCSI ) kartları üzerinden ya da (günümüzde)bilg. USB portlarından monte edilebilirler.

Internal CD Sürücüler : Internal CD ROM sürücüler günümüzde çok yaygın olarak kullanılmaktadır.Bilgisayar piyasasındaki rekabetin artmasından CD Rom sürücüleri de payını almış ve günümüzde fiyatları 30$-45$ ‘a kadar düşmüştür.Ve CD ROM sürücüleri neredeyse Floppy disket sürücü gibi standartlaşmıştır. Internal CD Sürücüler bilgisayardaki IDE veriyollarını kullanarak entegre edilirler.(IDE kanallarına data kabloları vasıtası ile takılırlar).

CD ROM Sürücünün Bileşenleri Ve Görevleri

Ön panel

Ön panel genelde son kullanıcının CD Rom sürücü olarak bildiği kısmı olmakla beraber üzerinde bulundurduğu butonlar sayesinde kullanıcıya CD rom u kullanmada kolaylık sağlayan kısımdır.CD Rom sürücü standartlarında Ön panel kısmında en az bir CD çıkartma-takma butonu ,Cd-audio ses ayar butonu, kulaklık çıkışı ve Cd rom aktif haldeyken kullanıcıyı uyaran bir led vardır.Fakat günümüzde Bazı CdRom sürücüsü üreticileri Ön panel üzerine müzik Cd lerinde navigasyonu büyük ölçüde kolaylaştıracak birçok buton koymuşlar , hatta bu CD Rom sürücünün uzaktan da kullanılması açısından bir uzaktan kumanda aleti adapte etmişlerdir (Creative)

(Şekil1)

Cd Çekmecesi

Cd Çekmecesinin görevi Cd lerin CD Rom sürücünüm kasasına alınmasıdır.(bkz Şekil 2)

Cd Çevirici Motor Mekanizması

Cd Çekmece tarafından kasa içine alındığında lensin(okuyucu kafanın ) Cd yi okuması için CD yi belirli devirlerde döndürür.

Cd Okuyucu kafa Mekanizması

Cd çevirici motor mekanizması Cd yi belirli devirlerde çevirirken Cd okuyucu kafa da Cd nin üzerindeki verileri deşifre etmek için lazer ışınını dönen cd üzerine yönlendirir ve karşılık olarak gelen bu lazerin geri yansımasını da yorumlayarak anakart bileşenine gönderir. (bkz Şekil 2)Bir Cd rom sürücünün en çok dikkat edilmesi gereken parçasıdır. Çok kolay bozulabilir, zarar görebilir, kirlenebilir.

Anakart

Anakart bileşeni lazer okuyucu (optik gözden) aldığı sinyalleri betimler ve anakarta – işletim sistemine gönderir(IDE veya SCSI arabirimleri vasıtası ile) Anakart üzerinde arabirim kartı ile haberleşilmesi için gerekli olan arabirim kablosunun takılacağı kısım, (bkz Şekil 2) Cd Rom sürücünün Power Supply den güç alması için güç kablosunun takılacağı slot, Cd Rom Sürücünün IDE veriyolunu kullanan herhangi bir aygıt(Hdd-Cdrom) ile uyumlu bir şekilde çalışması için gerekli ayarların yapılmasında kullanılan jumper ayar tablosu ve son olarak ta ses kartı ile Cdrom sürücü arasında ses sinyallerinin iletilmesi için gerekli olan Audio kablosunun takılacağı slot bulunur.Ayrıca CdRom sürücüleri Müzik Cd lerini bilgisayara bağımlı olmadan da çalıştırabilir.Bu işlem için gereken program anakart üzerindeki chip lerde mevcuttur.

(Şekil 2)

CD ROM Sürücünün Çalışma Prensibi

Cd rom sürücüler çalışma prensibi temeli ile eskilerde kullanılan taş plaklara benzerler. Taş plaklarda plak üzerindeki izleri okumak için iğne kullanılırken CD SÜRÜCÜ lerde lazer ışını kullanılmaktadır.

Cd , CdRom sürücüye takıldığında Cd Sürücü Çekmecesi tarafından kasa içine alınır ve cd yi yüksek hızlarda döndüren motorun bir uzantısı olan cd kıstırıcı plakalar cd yi sabitler , ve Cd çekmecesinin yakınına monte edilmiş sensor lar cd nin Cd Rom

kasasına alınması işlemi neticesi ile harekete geçen mekanizmadaki hareketliliği algılarlar ve bu mekanizmaların hemen altındaki devre kısmına Cd nin içeride

olduğuna dair sinyaller gönderirler. Bu işlem sonucunda Cd motoru CD yi çevirmeye başlar aynı zamanda da CD Rom sürücünün anakartı okuyucu kafa mekanizmasına harekete geçmesi için sinyaller gönderir bu sinyaller sonucunda okuyucu kafa sabitdiskin ilk elektriği aldığında yaptığı kafa spin hareketine benzer bir hareket ile lazer ışınını CD nin yüzeyine yansıtmaya başlar cd nin yüzeyine çarpan lazer ışınları tekrar okuyucu kafaya geri döner fakat bu geri dönüş olayı Cd nin üzerindeki 0 , 1 leri ifade eden ve çıplak gözle görülemeyen çukurcukları ve tepeciklerin lazer ışınında bazı değişmeler meydana getirir. Ve bu değişmeleri okuyucu kafa mekanizması Deşifre ederek CD Sürücü nün diğer bir mekanizması olan Anakart kısmına gönderilir ve Anakart Kısmı da veri üzerinde gereken değişiklikleri yaparak ya IDE kablosu üzerinden IDE veriyollarına ya da SCSI kablosu üzerinden anakarta daha önceden monte edilmiş SCSI kartına veya anakart üzerinde onboard olarak bulunan SCSI kartına gönderir. Ve bu şekilde Cd deki veriler CD rom vasıtası ile bilgisayara aktarılmış olur.

Bilgisayara Monte edilmesi

CD Rom sürücünün bilgisayara monte edilmesi için Bilgisayarın kasasında 5,25” ebatında bir boş genişleme yuvası olmalıdır.Cdrom sürücü bilgisayarın kasası açılıp kasanın 5,25” eb. Yuvalarından birine iyice sabitlendikten sonra power supply den alacağımız güç kablosu CD Rom sürücünün anakart bileşenindeki slotuna takılır.Aynı şekilde hangi standarttan monte edilecek ise CD Rom Sürücü ile controller arasındaki data kablosu takılır(Data kabloları 40 pinlik olabileceği gibi günümüzdeki udma 66 destekli harddisklerin kullandığı 80 pinlik kablolarda olabilir. Ve ses kartı ile Cd Rom sürücü arasındaki audio bağlantısının yapılması için gereken audio kablosu takıldıktan sonra monte işlemi tamamlanır. Bilgisayarın kasası tekrar kapatılır ve eski haline getirilir.Kullanılan işletim sistemi Windows tabanlı veya Linux tabanlı ise takılan Cd rom Sürücüyü otomatik olarak tanıyacaktır.Fakat eskilerde kullanılan Ms-Dos işletim sisteminin kullanıldığı bir bilgisayara bir Cd Rom sürücü monte edilkiş ise Dos komut satırında Cd Romu sürücünün kullanılması için MSCDEX ayarlarının yapılması gerekmektedir.

CD Rom sürücüleri yapı itibari ile çok hassas donanımlardır , çok kolay arızalanabilirler bu arızalar genelde Cd Rom sürücünün okuyucu lensinin kirlenmesi sonucu olan arızalardır. Bu sorunun çözümü ise lensin temizlenmesi şeklindedir. Okuyucu Lensi Piyasada bol miktarda çeşidi olan Cd Rom temizleme kitleri ile olabileceği gibi CD Rom sürücünün kasasını açıp içindeki okuyucu lensi zarar vermeyecek yumuşak bir bezle temizleme şeklinde de olabilir. (Yalnız bu Cd Romun kasası açılarak yapılacak ise arızanın büyütülme ihtimali de göz önüne alınmalıdır)

Hazırlayan : Nedim KARABULUT

SAU – BİLG.PROGRAMCILIGI

BİLGİSAYAR TEKNOLOJİSİ ve KULLANIMI Teorik Soruları

1.Aşağıdakilerden hangisi Kaydedilebilen ancak silinemeyen CD ler için kullanılan kısaltmadır?

a)CD-RW b)LCD c)CD-ROM d)CD-K e)CD-R

2.Aşağıdakilerden hangisi giriş birimidir?

a)Tarayıcı b)Yazıcı c)Harddisk d)Datashow e)Monitör

3.Yazı tuş bloğunda aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

a) é işareti b) § işareti c) # işareti d) & işareti e) ~ işareti

4.Aşağıdakilerden hangisi depolama birimidir?

a)Floppy disk b)Reset c)Monitör d) Ana kart e)Slot

5.Aşağıdakilerden hangisi bir PC’de bulunması gereken 10 standart donanım arasında yer almaz?

a)Hoparlör b)Klavye c)İşlemci d)Kasa e)Ekran kartı

6.Aşağıdakilerden hangisi Bilgisayar Kasasında bulunmaz?

a)Floppy disk drive b)Klavye c) DVD-ROM d)Slot e) MPEG kartı

7.Bir dosya uzantısında kullanılamayan karakter hangisidir?

a)Eksi işareti b) $ işareti c) # işareti d) nokta işareti e) & işareti

8.Bilgisayarlarda 0 ya da 1 değerini depolayabilen her birime ne denir?

a)KB b) Bit c)Piksel d)MB e)Byte

9.Aşağıdakilerden hangisi 1 MB ‘a eşittir?

a) 1024 KB b) 8192 byte c) 1048576 GB d) 1.44 bit e) 720000 byte

10.   Aşağıdakilerden hangisi Monitörler için kullanılmaz?

a) inç b)Grafik c) Mb d) Text e)LCD

11.   Aşağıdakilerden hangisi kelime işlemci yazılımıdır?

a)Excel b)Lotus 1-2-3 c)Access d)Word Perfect e)Presentations

12.   Aşağıdakilerden hangisi ses ve müzik donanımından değildir?

a) Mikrofon b) Video yakalama kartı c) Ses kartı d) Hoparlör e) CD-R

13. Aşağıdakilerden hangisi çıkış birimi değildir?

a) Fare b) Yazıcı c) Harddisk d) Datashow e) CD-RW

14. Sayısal tuş bloğunda aşağıdakilerden hangisi bulunur?

a) Caps Lock b) Scroll Lock c) Num Lock d) Ters bölü e) Escape

15. Aşağıdakilerden hangisi depolama birimidir?

a)Floppy disk b)Reset c)Monitör d) Ana kart e)Slot

16. Hangileri bilgisayar kasasında bulunur?

I. Monitör

II. Hard disk drive

III. Hoparlör

IV. Slot

A)I. ve II. B)II ve IV C)I. ve III. D)sadece II. E)I., II. ve III.

17. Ekranda oluşturulan her bir noktaya ne denir?

a)KB b) Bit c)Piksel d)MB e)Byte

18. Aşağıdakilerden hangisi görüntü işlemek için kullanılan donanımdandır?

a) Hub b) UTP c) DVD-ROM d) MPEG 2 e) Regülatör

19. Aşağıdakilerden hangisi kaydedilebilen ve silinebilen CD ler için kullanılan kısaltmadır?

a)CD-RW b)LCD c)CD-ROM d)CD-K e)CD-R

20. Bir gigabyt kaç megabyte’dır?

a) 1024 b) 8192 c) 1048576 d) 1.44 e) 1000000

21. High density 3.5 inçlik disketin kapasitesi kaç MB tır?

a) 1024 b) 8192 c) 1048576 d) 1.44 e) 720000

22. RGB kısaltmasının anlamı nedir?

a) Pikselin renk değeri b) Geri döndürülebilir bilgi

c) Hard diskin dönme hızı d) Çözünürlük e) Tarayıcının okuma hızı

23. Aşağıdakilerden hangisi Monitörler için kullanılmaz?

a) inç b)Grafik c) Mb d) Text e)LCD

24. Aşağıdakilerden hangisi ses ve müzik donanımından değildir?

a) Mikrofon b) Video yakalama kartı c) Ses kartı d) Hoparlör e) CD-R

BİLGİSAYAR TEKNOLOJİSİ ve KULLANIMI Uygulama Soruları

1.# işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

2.$ işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

3.% işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

4.& işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

5.( işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

6.? işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

7.@ işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

8.[ işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

9. işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

10.  ] işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

11.  ^ işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

12.  } işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

13.  ~ işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

14.  Açık bir bilgisayarın kapatılıp açılmasını hangi yollarla sağlayabilirsiniz?

15.  Açık bir bilgisayarın kapatılıp açılmasını sağlayan tuş kombinasyonunu yazınız.

16.  Anakart hangi donanım grubuna girer?

17.  Anakart nedir gösteriniz.

18.  Backspace tuşunun işlevi nedir?

19.  Bayt nedir, gösteriniz?

20.  Bellek nedir gösteriniz?

21.  Bildiğiniz disket çeşitlerini yazınız, bir disket nedir gösteriniz?

22.  Bilgisayarınızdan görüntü işlemek için gerekli donanım parçaları nelerdir?

23.  Bilgisayarınızdan ses ve müzik elde etmek için gerekli donanım parçaları nelerdir?

24.  Bilgisayarınızla diğer bilgisayarlarla iletişim kurmak için gerekli donanım parçaları nelerdir?

25.  Bir gigabayt kaç KB dır?

26.  Bir gigabayt kaç megabayttır.

27.  Bir karakter kaç bayttır? (DY)

28.  Bir karakter kaç bittir.

29.  Bir kilobayt kaç bayttır.

30.  Bir megabayt kaç bittir?

31.  Bir megabayt kaç kilobayttır.

32.  Birinci disket sürücü, ikinci disket sürücü, hard disk sürücü ve CD sürücülerin özel simgeleri nelerdir.

33.  Büyüklüklerine göre DİSKET çeşitlerini yazınız?

34.  Büyüklüklerine göre MONİTÖR çeşitlerini yazınız.

35.  Caps Lock tuşunun işlevi nedir?

36.  CD lerin kapasitesini yazınız.

37.  CD Writer hangi donanım grubuna girer?

38.  CD-R sürücüsü nedir gösteriniz?

39.  CD-ROM sürücüsü nedir gösteriniz?

40.  CD-RW sürücüsü nedir gösteriniz?

41.  Ctrl tuşunun işlevi nedir?

42.  Çeşitli Uygulamaları gerçekleştirmek için hazırlanmış dosyalar ya da çalışabilen yazılımların uzantıları ne olmalıdır?

43.  Çizici nedir tanımlayınız.

44.  Digital kameralar hangi donanım grubuna girer?

45.  Disket sürücüsü nedir gösteriniz?

46.  Disket sürücüsü nedir tanımlayınız.

47.  Disketleri kullanmadan önce kullanıma hazırlamak için ne yapılmalıdır.

48.  Disketlerin kullanım amaçlarını yazınız.

49.  Dizin tiplerini yazınız.

50.  Dosya adı en fazla kaç karakterden oluşur.

51.  Dosya adı içinde kullanılamayan karakterleri yazınız.

52.  Dosya adı olarak verilemeyen kelimeler veya karakter topluluklarına örnek veriniz.

53.  Dosya uzantısı en fazla kaç karakterden oluşur.

54.  DVD-ROM sürücüsü nedir tanımlayınız.

55.  é işaretini nasıl ekrana yazdırırsınız?

56.  Ekran kartı hangi donanım grubuna girer?

57.  Ekran kartı nedir tanımlayınız.

58.  Ekranda görülen en küçük noktaya ne denir.

59.  Enter tuşunun işlevi nedir?

60.  Escape tuşunun işlevi nedir?

61.  Fare (mouse) bir giriş birimidir. (DY)

62.  Floppy disk hangi donanım grubuna girer?

63.  Fonksiyon tuşlarının işlevi nedir.

64.  Görüntü işleme donanımları nelerdir?

65.  Hoparlör hangi donanım grubuna girer?

66.  Insert tuşunun işlevi nedir?

67.  İletişim donanımları nelerdir?

68.  İşlemci nedir?

69.  Kapasitelerine göre DİSKET çeşitlerini yazınız?

70.  Kendi tercihinize bağlı olarak çalışmasını istediğiniz programların otomatik olarak çalıştırılması olanağını veren dosyanın adı nedir?

71.  Klavye bir çıkış birimidir. (DY)

72.  Klavye bir giriş birimidir. (DY)

73.  Klavyede bulunmayan bir karakteri nasıl ekrana yazdırırsınız?

74.  Klavyede Fonksiyon tuş bloğunu gösteriniz?

75.  Klavyede Sayısal tuş bloğunu gösteriniz?

76.  Klavyede Yön tuş bloğunu gösteriniz?

77.  Klavyenin kısımlarını (tuş bloklarını) yazınız.

78.  Matris nokta yazıcıları anlatınız.

79.  Modem nedir tanımlayınız.

80.  Monitör hangi donanım grubuna girer?

81.  MPEG kartı nedir bilgi veriniz.

82.  MPEG kartları hangi donanım grubuna girer?

83.  Numlock tuşunun işlevi nedir?

84.  Piksel nedir?

85.  Renklerine göre MONİTÖR çeşitlerini yazınız.

86.  Sabit disklerin (hard disk) kullanım amaçlarını yazınız.

87.  Satır yazıcıları anlatınız.

88.  Ses ve müzik donanımları nelerdir?

89.  Shift tuşunun işlevi nedir?

90.  Sistem Belleği nedir tanımlayınız.

91.  Süper disk nedir tanımlayınız.

92.  TAB tuşunun işlevi nedir?

93.  Tarayıcı (scanner) nedir tanımlayınız.

94.  Taşınabilir disk sürücülerini anlatınız.

95.  Toplu işlem dosyalarının uzantısı nedir?

96.  Video yakalama kartı nedir bilgi veriniz.

97.  Yardımcı bellek birimlerinin adlarını yazınız.

98.  Yazıcı bir giriş birimidir. (DY)

99.  Yazılım nedir?

2001-2002 Öğretim Yılında sorulan sorular

1.      1024 bit 1 bayttır. (DY)

2.      Bir megabayt kaç bayttır?

3.      Alt tuşunun işlevi nedir?

4.      Backspace tuşunun işlevi nedir?

5.      Barkot okuyucular birer çıkış birimidir.(DY)

6.      Basılı tutulduğunda büyük harf yazmayı sağlayan tuş [………] tuşudur.

7.      Bayt nedir?

8.      Bellek nedir tanımlayınız?

9.      Bildiğiniz CD-ROM sürücüsü çeşitlerini yazınız.

10.  Bildiğiniz disket çeşitlerini yazınız

11.  Bildiğiniz disket sürücüsü çeşitlerini yazınız

12.  Bildiğiniz monitör çeşitlerini yazınız.

13.  Bilgilerin manyetik olarak kaydedildiği yerin adı ……………………….. tir.

14.  Bilgisayar donanımını oluşturan birimleri yazınız.

15.  Bilgisayar kasasının dışında yer alan donanımları yazınız.

16.  Bilgisayar kasasının içinde yer alan birimler hangileridir.

17.  Bilgisayarın tüm elektronik parçalarının takıldığı, bağlandığı fiberglastan yapılmış olan büyük baskılı devreye ……………………….denir.

18.  Bilgisayarlarda 0 ya da 1 değerini depolayabilen her birime bayt denir? (DY)

19.  Bilgisayarlarda kullanılan Mouselar hakkında bilgi veriniz.

20.  Bir gigabayt (GB) kaç kilobayttır (KB)?

21.  Bir gigabayt 1024 kilobayttır. (DY)

22.  Bir karakter 1024 bayttır. (DY)

23.  Bir megabayt 1024 bayttır. (DY)

24.  Bir PC de anakart üzerine takılan ve çoğunun üzerinde bir soğutucu bulunan, bilgisayarın beyni olan parçaya ……………………..denir.

25.  Bir PC’de bulunması gerekli 3 standart donanımın üçü şunlardır: 1……………………… 2…………………………3…………………………………..

26.  Büyüklüklerine göre monitör çeşitlerini yazınız.

27.  Caps Lock tuşunun işlevi nedir?

28.  CD lerin kapasitesi 650 MB veya 700 MB tır (DY).

29.  CD-R sürücüsü nedir tanımlayınız

30.  Ctrl (kontrol) tuşunun işlevi nedir?

31.  Çeşitli donanımlardan gelen bilgileri görüntüye dönüştürerek monitöre ileten aygıt ……………………………… dır.

32.  Çıkış birimleri nelerdir?

33.  Çizici nedir tanımlayınız.

34.  Del tuşu Sayısal tuş bloğunda bulunur. (DY)

35.  Delete tuşunun işlevi nedir?

36.  Delgi kartlarını anlatınız.

37.  Devamlı olarak büyük harf yazmayı sağlayan tuş […………] tuşudur.

38.  Disketlerin kullanım amaçlarını yazınız.

39.  Donanım nedir?

40.  DVD-ROM sürücüsü nedir tanımlayınız.

41.  Ekran kartı nedir tanımlayınız.

42.  Ekranda görülen en küçük noktaya [ ………………………. ] denir

43.  End tuşunun işlevi nedir, Ctrl tuşu ile birlikte kullanıldığında hangi işlevi yerine getirir?

44.  Enter tuşu Yazı tuş bloğunda bulunur. (DY)

45.  Fare (mouse) bir çıkış birimidir. (DY)

46.  Fare (mouse) nedir anlatınız.

47.  Fonksiyon tuşlarının işlevi nedir.

48.  Genel olarak bulunulan konumdan bir önceki konuma geri dönmemizi sağlayan tuş [……………………..] tuşudur.

49.  Giriş birimleri nelerdir?

50.  Home tuşunun işlevi nedir, Ctrl tuşu ile birlikte kullanıldığında hangi işlevi yerine getirir?

51.  Insert tuşunun işlevi nedir?

52.  İmleci belirli bir miktar sağa kaydıran tuş [………..] tuşudur

53.  İmlecin solunda yer alan karakteri silen tuş […………….] tuşudur.

54.  İşlemci nedir?

55.  İşlemcinin kullandığı geçici bellek ya da sistem belleğinin adı ………………… dır.

56.  Kavramsal olarak bir bilgisayar iki temel bileşenden oluşur: 1.gözle görülebilen ………………….ve 2.görülemeyen …………………………….

57.  Klavyede ara verme tuşu [………..] ya da […….] tuşudur.

58.  Klavyede bazı tuşların sol üst köşesinde yer alan karakteri elde etmek için [………………………] tuşunu kullanırız.

59.  Klavyede iki tane olan tuşları yazınız

60.  Klavyedeki tuşlara değişik işlevler yükleyen tuşları yazınız.

61.  Klavyedeki tuşlara ek anlamlar yükleyen tuşlar […….. , ………., …………. ] tuşlarıdır.

62.  Klavyenin kısımlarını (tuş bloklarını) yazınız.

63.  Kullanıcı ile bilgisayar sistemlerinin birbirine bilgi aktarımlarını sağlayan birimlere ………… - ………….birimleri denir.

64.  Matris nokta yazıcıları anlatınız.

65.  Modem nedir tanımlayınız.

66.  Num Lock tuşunun işlevi nedir?

67.  Page Down tuşunun işlevi nedir?

68.  Page Up tuşunun işlevi nedir, Ctrl tuşu ile birlikte kullanıldığında hangi işlevi yerine getirir?

69.  Pause/Break tuşunun işlevi nedir?

70.  Pg Dn (page down) tuşu Sayısal tuş bloğunda bulunur. (DY)

71.    Pg Up (page up) tuşu Sayısal tuş bloğunda bulunur. (DY)

72.  Piksel nedir?

73.  Print Screen tuşunun işlevi nedir?

74.  Sabit disk nedir tanımlayınız. Kısaltmasını hatırlıyor musunuz?

75.  Sabit disklerin kullanım amaçlarını yazınız

76.  Satır yazıcıları anlatınız.

77.  Sayfa yazıcıları anlatınız.

78.  Sayısal tuş bloğunda yer alan tuşların adlarını yazınız.

79.  Scroll Lock tuşunun işlevi nedir?

80.  Shift tuşunun işlevi nedir?

81.  Sistem Belleği nedir tanımlayınız.

82.  Süper disk nedir tanımlayınız.

83.  Tab tuşunun işlevi nedir?

84.  Tarayıcı nedir tanımlayınız.

85.  Tekst monitör hakkında bildiklerinizi yazınız.

86.  Veri okuma ve bu verileri bilgisayara aktarmada kullanılan aygıtlar 1)…………2)…………. 3)……….dır.

87.  Verilen komutun uygulamaya geçirilmesi için tamam mesajını ileten tuş […….] tuşudur

88.  VGA kısaltması size neyi hatırlatıyor.

89.  Yardımcı bellek birimlerinin adlarını yazınız.

90.  Yazıcı teknolojilerini yazınız

91.  Yazılım nedir?

92.  Yön tuş bloğunda ve sayısal tuş bloğunda yer alan işlevi ve adı aynı olan tuşları yazınız.

93.  Yön tuşları bloğunda yer alan tuşların adlarını yazınız?

Sabit Disklerin Anatomisi…

Sabit disklerin temel ve istenildiğinde bu bilgileri geri vermektir. Temelde sabit diskler birer mıknatıstır. Söz konusu bilgiler sabit disklere mıknatısların kutuplarında yaratılan değişmeler sayesinde kaydedilir. Sabit diskin içini açtığınızda karşınıza verilerimizin kaydedildiği silindirler çıkar. Bir sabit diskte aşağıdaki şemada gösterilen ana bileşenler vardır. Silindirden az önce bahsetmiştik. Motor olarak gösterilen siyah göbek silindiri döndürmekle görevlidir. Kırmızı çubuk okuma-yazma işini yapan kafadır. Çubuğun altındaki kısım ise; kafayı, devreden gelen komutlar çerçevesinde sağa sola oynatarak silindirin üzerinde gezmesini sağlar. Kafa ile silindir arasında 0.000001 inç boşluk vardır.

Elektrik devre modülü ise sabit diskin kendi kontrol merkezidir ve işlemciden gelen sinyalleri çözümleyerek bünyesindeki parçaların nasıl davranması gerektiğini belirler. Elektrik devre modülü sabit diskin alt tabanına monteli haldedir.

Bu yüzden dikkat edilmesi gerekir. Devrede anakart (Main Board) üzerinden işlemci ile verisel iletişim kurmasını sağlayan IDE connector bağlantısı ve güç bağlantı noktası vardır. Bu kabloların özel olarak belirtilen renkleri vardır. Veri iletişimini sağlayan kablo ile güç kabloları devreye, kabloların kırmızı tarafları birbirine bakacak şekilde takılır.

Yandaki şekil bu anlatılanı göstermektedir. Siyah renkli kablo topraklama için kullanılmakta. Bunların biri biriyle 12 volt, diğeri ile 5 volt elektrik sağlar. IDE kablosu ise gri renktedir. Sadece bir tarafına kırmızı bir çizgi çekilmiştir ki az önce söylediğim şekilde kabloların takılmasında bir yanlışlık olmasın diye.

Son olarak devre üzerinde Jumper ayar bölgesi vardır ama bu apayrı bir konu olduğu için şimdi girmeyeceğim. Bunlardan başka devre üzerinde; işlemci ile bağlantı kurarken işe yarayan ve motorları hareket ettiren kontrol çipleri vardır. Sabit disk içindeki silindirler bilmem kaç bin devirle dönerken kafalar da sağa sola sürekli hareket ederler. Aralarındaki mesafe yok denecek kadar azdır. Ancak bu hızla bir dönme gerçekleştiğinden silindir ile kafa arasında bir hava sirkülasyonu oluşur temas gerçekleşmez. Hava yastığı görevi gören bu aralığa gözle görülmeyecek bir tozun bile girmesi tüm mekanizmayı bozmaya yeter. Söz konusu anlattığımız bu mekanizma kusursuz denilecek bir mükemmellikle işlemektedir. Öyle ki bir silindirin 1mm2`lik alanında yer alan 1-2 milyon mıknatıs dakikada 10000 devirle tek tek ayırt edilerek okunur ve yorumlanır.

Verilerin Kayıt Edilmesi…

Bilgiler sabit diske yazılırlarken gelişi güzel yazılırlar ancak hepsinin yazıldığı yer ve konum adreslenmektedir. Aksi halde yazılan bir veri bir daha bulunamaz. Yandaki şekil bir silindir üzerini göstermektedir. Silindir üzerinde yar alan kırmızı halkalar track adını almaktadır. Yüzeyde bulunan her track sektör adı verilen küçük parçacıklara ayrılır. Her silindirde 1024 track ve her track içinde 63 sektör bulunur.

Dosyalar kaydedildikten sonra diskin indeksine nereye kaydedildiği hakkında bilgiler düşülür. (a dosyası silindir4, track 573, sektör 12 gibi) Bir dosyanın büyüklüğü eğer 63 KB ise sabit diskte kaplayacağı alan 1 sektördür. Eğer 63’den küçük olursa (mesela 10 KB) yine 63 KB‘lik bir yer; yani 1 sektör yer kaplar. Eğer 64 KB olarsa 2 sektör yer kaplar. Bu alan kaybına yol açar. Sorunun giderilmesi için sektörler işletin sistemlerinde parçalara ayrılır. Bu ayırma işlemi sanal olarak gerçekleştirilmektedir ve ayrılan her parçaya cluster adı verilir.

Windows 95 (ilk sürümleri) ve önceki işletim sistemleri 16 bitlik bir dosya sistemini kullanmakta idi. Bunun anlamı her sektör 32 KB’lik cluster halinde bölünüyor. Az önce verdiğimiz örneği şimdi incelersek; 63 KB’den az olan bir dosya (mesela 10 KB) artık 1 sektör (63 KB) değil 32 KB cluster‘lük yer kaplıyor. Ve 32 KB cluster boşta kalıyor. Günümüzdeki Windows 95 (yeni sürümleri), 98, 2000 ve sonrası işletim sistemleri ise FAT 32 formatında dosya sistemini desteklemektedirler. Bu sistem 1 sektörü 4 ila 16 KB’lik parçalara bölerek daha fazla yer kazandırıyor. Düşünün ki elimizde 5 KB’lik ufak bir yazı dosyası var. Bu dosya FAT 16 sisteminde 32 KB, FAT 32 sisteminde 8 KB yer kaplar.

Bu anlatılanlar dosya sıkıştırma işlemlerinde kullanılan mantığın aynısıdır. Yalnız unutulmamalıdır ki her cluster içine o programa ait veriler yazılır; bir diğerleri yazılamaz. Yani şöyle; FAT 32 sisteminde karşımıza 1 KB’lik bir dosya çıkarsa 1 cluster yer kaplar (4KB), 3KB’lik boş kalan alana başka bir şey yazılamaz, yani dosyalar cluster‘lerce bir bütün olarak algılanır. Öyle ki dosyalar taşınır, silinir veya kopyalanırken cluster‘lar halinde işlem görürler. Düşünsenize bir cluster‘da 2 ayrı dosyaya ait veri olsa ve biz bunlardan birini silsek diğerinin de aynı cluster‘e denk gelen kısmını silmiş olacağız. Bu durumda diğer dosya eksik veri nedeniyle çalışmayacaktı.

FAT (File Allocation Table)…

Dosya ayrıma tablosu anlamına gelen bu terim disk(et)’lerde indeks olarak kullanılan bölümdür. İşletim sistemleri bir dosya kaydederken nereden başlaması gerektiğini bilmek zorundadır. Aynı şekilde bir dosyayı okuyacaksa yine bunun nereden başladığını bilmek zorundadır. Aksi halde tüm veriler birbirlerinin üzerlerine yazılırdı. Az önce yukarıda anlatılan dosya ayırma sistemleri FAT 16 ve FAT 32 isimlerini buradan almaktadır. Bu tabloda bir sorun ortaya çıkarsa dosyalarınızı yavaş yavaş kaybetmeye başlarsınız. Windows 98 eğer başlat menüsünden kapatılmazsa bir dosya kaybı olabilir düşüncesiyle, bir sonraki açılışında scandisk‘i çalıştırır. (Scandisk disk üzerindeki bozuklukları gidermeye yönelik yazılmış bir programdır.) Hatırlarsanız daha önce dosyaların gelişi güzel kaydedildiğini ve bu dosyaya ait tüm verilerin nereye kaydedildiğini indekse yazıldığını söylemiştik. Aksi halde okuma-yazma işlemlerinde hata oluşur. Mesela 5 MB büyüklüğünde bir dosya sildiğinizde, söz konusu işlem FAT‘e kaydedilecektir ve ilgili alan boş olarak tanımlanacaktır. Dosya aslında silinmiyor sadece yok varsayılıyor. Format işleminde kullanılan ve hızlı biçimlendirme yapan bir parametre de (/q) bu işlemi yapmaktadır. Yüzeye yeni track (iz) açmak yerine FAT‘i siliyor. Silme işleminden sonra 8.5 MB‘lik bir dosya yüklemek isterseniz; ilk 5 MB‘lık kısmı silinerek boşaltılan yere geri kalan 3.5 MB‘lık kısmı başka bir yere kaydedilecektir. İşte dosyaların gelişi güzel yazılmasından kasıt dosyaların sürekli dağınık olmasıdır. Aşağıdaki ilk şekil düzenlenmemiş bir sabit diski göstermektedir.

Defrag…

Defragment kelimesinin kısaltması olan DEFRAG dosya sistemini düzenlemeye yarayan bir programdır. Yukarıdaki ilk sekil bir dosyaya ait verilerin silindir üzerindeki yerlerini göstermektedir.Bu dosyanın okunması normalden daha uzun bir zaman alacaktır. Bunun nedeni okuyucu kafanın dağınık yerlerde bulunan dosya parçacıklarına ulaşmasında geçireceği süredir.

Yukarıdaki şekilde ise aynı sabit diskin defrag yapılmış halini görmektesiniz. Dosyalar belirli bir öncelik sırasına göre arka arkaya getirilmektedir. Önce sistem dosyaları birleştirilir ve silindirin en başına yazılır. Daha sonra diğerleri. Bu sayede okuyucu kafa bir dosyayı okumak istediğinde FAT‘ten adresini öğrenecek ve bir kere konumlanmayla okuma işlemini gerçekleştirecektir. Aksi halde konumlama işlemi 4-5 kere gerçekleşecektir. Unutulmamalıdır ki yapılan bu işlem sabit diskin performans artışında en büyük paya sahip işlemdir.

Veri Yolları…

Bilgilerin sabit disk arkasından çıkan gri kablo üzerinden akış mantığı ve çeşitleridir. Veri yolları sabit diskten gelen bilgilerin aktığı, kontrol edildiği ve bir nevi yorumlandığı yollardır. Bu yollar belli arabirimler kullanırlar ki performans üzerinde oldukça etkilidir. Şimdi bu arabirimleri inceleyeceğiz.

IDE : Intehrated Drive Electronics cümlesinin kısaltması olan IDE “Entegre Sürücü Elektroniği” anlamına gelmektedir. ATA olarak da bilinir. Bu yoldan akan verileri denetleyen elektronik denetleyici sabit diskin üzerinde, veri aktarımını kontrol eden çip ise çip anakart üzerindedir. Bu iki işlemin birbirinden ayrılması 1986 yılında Compaq ve Western Digital firmalarınca ATA standardının benimsenmesiyle gerçekleştirildi. ATA (AT Attachement-AT Eklentisi) cihazların birbirleriyle uyum içinde çalışması için nasıl üretilmesi gerektiğini anlatan bir tür teknik kılavuzdur.

İlk kez 1986 yılında IDE tekniği sayesinde sabit disklerin kapasiteleri 528 MB üstüne çıkartılmış ve aynı anda 2 sabit diskin kullanılması sağlanmıştır. 1993 yılında Western Digital ve Quantum firmaları ortak bir çalışmayla EIDE (Enhanced IDE-Geliştirilmiş IDE) arabirimini çıkartmışlardır. Bu veri yolu standardı sayesinde 16.7 MB/sn veri aktarımı ve disk başına 137 GB’lık kapasite kullanımı gerçekleştirilmiştir. Ancak her firma kendi ürettiği sabit diske özel bir yönetim şekli vermekte idi ve yeni çıkan disk tipi cihazlarla uyum sağlanamamakta idi. (Özellikle CD-ROM)

1992 yılında ATAPI (ATA Pack Interface-ATA paket Arabirimi) adlı bir eklentiyle CD-ROM’lar da Floppy Disk’ler gibi kullanılarak bu sorun giderilmiştir. EIDE içinde verilerin nasıl ve ne hızla aktarılacağını belirleyen 5 adet mod vardır. Bunlar PIO (Programmed Input/Out - Programlı Girişi/Çıkış) 0, 1, 2, 3 ve 4’tür. Ve sırasıyla 3.3, 5.2, 8.3, 11.1 ve 16.6 MB/sn veri aktarırlar.

Daha sonra DMA (Direct Memory Access ) olarak bilinen ve doğrudan bellek erişimi anlamına gelen bir arabirim ortaya çıkmıştır. Bu yolla disk üzerinde okunan veriler işlemciye uğramadan ana kart üzerindeki kontrol çipleri sayesinde belleğe yazılırlar. DMA arabiriminin bir çok modeli vardır. Ancak bu modeller firmaların sabit diskte yapmış oldukları küçük eklentilerin adlarıdır. Bu veri yollarının dönüş hızları 5400 rpm (Rotates Per Minute-Dakikadaki Dönüş Hızı)’dir ve 16.7 MB/sn veri aktarırlar. Ancak bu dönüş hızları ne kadar fazla olursa o kadar fazla veri aktarılabilir demek değildir. Verinin gönderildiği veri yolunun, gönderilecek büyüklükteki veri kapasitesini desteklemesi gerekir.

Bir başka DMA arabirim modu ise ULTRA DMA(ATA) 33 yoludur. Bu yol teorik olarak saniyede 33 MB kapasitelik bir verinin aktarılmasına izin veriyordu. Ancak yeni çıkan bir teknoloji ise; (ULTRA DMA 66) saniyede 66 MB veri aktarımına izin vermektedir. Normal SCSI veri yollarından daha hızlıdırlar. Bu yeni çıkan veri yolunu kullanabilmek için sabit diskin, ana kartın bu mantığı desteklemesi gerekmektedir. Normal olarak kullanılan ATA 33, 40 Pin’lik IDE connector’ü (40 damarlı gri kablo. Damarlar kablo üzerindeki tel sayısıdır.) ile veri akışını sağlarken ATA 66 veri yolları 80 Pin’lik IDE connector’ü ile veri akışını sağlamaktadır. Bu sebeple bu şekil bir kablo kullanılması gerekir. Ayrıca sistem BIOS’u ATA 66 veri yolunu desteklemeli.

SCSI : Small Computer System Interface cümlesinin kısaltması olan SCSI Küçük Bilgisayar Sistem Arabirimi anlamına gelmektedir. IDE veri yolundan en büyük farkı, elektronik denetleyici disk üzerinde değil ayrı bir karttadır. Gri kablo önce bu karta takılır, kartta ana karta monte edilir. Veriler bu kart üzerinden akar. Veri transfer hızları yeni SCSI teknikleriyle 160 MB/sn’yi bulabilmektedir. Dönüş hızları 6000 ve 7200 rpm‘dir. Bu sistem daha çok windows NT işletim sistemi için öngörülmüştür. Ev bilgisayarlarına önerilmez, yüksek maliyetlidir. Büyük işyerlerinde ana bilgisayarlara takılır. Nedeni aynı anda isterse 30 kişi diske veri yazabilir veya diskten veri okuyabilir. Bu işlem SCSI kartlarıyla işlemlerin belli bir sıraya konulması ile gerçekleşir.

SCSI sistemlerin veri aktarımları IDE veri yolundan daha fazladır. ULTRA DMA 33’e göre IDE‘ler 33 MB/sn veri aktarırlarken SCSI’lar ULTRA SCSI-2 moduyla 40 MB/sn veri aktarabilmektedirler. Ancak yeni çıkan ULTRA WIDE LVD SCSI-2 (LVD: Low Voltage Differential) modunu kullanan SCSI sabit diskler, saniyede 80 MB veri aktarabilmektedirler. SCSI hakkında anlatılanlara ek olarak IDE veri yolunu kullananlara nazaran daha fazla sabit diski kontrol kartıyla birbirine bağlayabiliriz. Öyle ki, Fast Wide SCSI kartı sayesinde 15 adet sabit diski birbirine bağlayabilirsiniz.

SMART Teknolojisi…

SMART Teknolojisi 1992 yılında IBM tarafından 3.5 inçlik diskler için tasarlanmış olan bir teknolojidir. Smart sayesinde diskler kendi kendilerini denetleyip olması muhtemel konularda, BIOS’a ve kontrol kartına sinyaller gönderiyorlar. Bu bir anlamda kendi durumlarını ve oluşabilecek hataları denetleme mekanizmasıdır. Smart kendi içerisinde PFA (Predictive Failure Analysis - Olası Bozukluklar Analizi) teknolojisini içerir. Bu sayede sürekli kendini denetleyen bir disk, bozulma durumunda sizi uyarır. Bu özellik için BIOS’unuz ve kontrol çipleriniz smart teknolojisine uyumlu olmalıdır. Bu teknolojide bozulmalar 2 gruba ayrılır. Tahmin edilebilir ve edilemez. Tahmin edilemez hatalar genelde statik elektrik, ısınma veya darbesel nedenlerden dolayı bir anda ortaya çıkar. Tahmin edilebilir hatalar ise mekanikseldir. Mesela okuyucu kafanın normalden hızlı veya yavaş hareket etmesi gibi.

GMR Teknolojisi…

Yine IBM tarafından bulunan ve disk kapasitelerini çok yüksek düzeylere çıkartmayı amaçlayan bir teknolojidir. Bu teknoloji oldukça kuvvetli manyetik okuyucu kafaların kullanılmasıyla gerçekleşmektedir. Teknolojinin temeli kullanılan maddede yatmaktadır. MR ismi verilen alaşımda elektrotlar, manyetik bir etki altındayken daha rahat dolaşıyorlar. Bu da atomlarla çarpışmayı arttırıyor. Bir madde üzerinde elektronlar rahat dolaşırsa o maddenin geçirgenliği azalıyor demektir. GMR alıcıları bu farkı algılıyor ve elektronlardaki quantum hareketlerini açığa çıkarıyor. Atomların çevrelerinde dönen elektrik iletecek olan elektronlar belli bir yörüngede dönerken, manyetik direnç gösteren elektronlar bu yörünge yerine bağımsız olarak atom etrafında dönüyor. Bu da sensörler tarafından algılanarak, bitlerin kaydı için kullanılıyor. Şu anki GMR diskleri 6 cm 2‘lik bir alanda 1 GB yer tutuyor. Söz konusu teknolojide kullanılan kafaların duyarlılığı 1 mikronun yüzde 1’i veya 2’si kadardır. Bu da 1 milimetrenin binde 2’si kadarlık bir kafa hareketiyle verilerin algılanmasıdır. IBM’in yaptığı açıklamalara göre 2001 yılında 6 cm2‘lik bir alanda 2.5 GB, 2004 yılında aynı alanda 8 GB kapasite oluşturacaklar.

OAW Teknolojisi…

GMR teknolojisi ile her ne kadar cm 2`de 8 GB veri yoğunluğuna ulaşmak amaç olsa da, yan yana yazılan bu yoğunluktaki verilerin 3 GB’lık kısmının kaybolabileceği düşünülüyor. Bu nedenle alternatif teknolojiler geliştirilmeye devam ediliyor. OAW teknolojisi bunlardan en can alıcısıdır. Ünlü disk üreticisi olan Seagate’in yan kuruluşu olan Quinta Corp. tarafından geliştirilen bu teknoloji, manyeto-optik disklerle büyük benzerlik gösteriyor. Bu modelin temelinde lazer ışını (ışığı değil) vardır. Polarize edilmiş ışın kimi materyallere uygulandığında manyetik kutbun yönü değişiyor. Bu yöntemle harcanan enerji azalıyor ve veriler üzerinde gezinen bir kafa olmadığından sürtülme veya çizilme olmuyor.

LBA (Large Block Area)…

Geniş blok alanı anlamına gelen LBA, BIOS tarafından yürütülen bir tekniktir. Amaç 528 MB’den daha büyük sabit diskleri kullanmak için EIDE kontrol çiplerinden gelen ve disklerin üzerinde belli bir noktayı işaret eden 28-bit uzunluğundaki adresleri, BIOS’un kullandığı 8 ve 16-bitlik adreslere çevirmektir. 28-bit uzunluğundaki EIDE adresleri 8.4 GB’lık disk kapasitelerini kullanabilirler; daha fazlasını değil. Bu özellik BIOS’larda “HDD Block Mode” olarak ayarlanıyor. Şimdiki BIOS’larda 28 bit üzerindeki adresleri kullanabilme özelliği vardır ki bu 8.4 GB sınırını 137 GB’ye çıkartıyor.

SPS ve DPS Teknolojileri…

Her ikisi de Quantum’un geliştirdiği ve yeni disklerinde kullandığı teknolojiler. SPS, Shock Protection System ‘in kısaltması. Yani diski darbelere karşı koruyan bir sistem. Disklerdeki “bad sector”lerin yani fiziksel hasarların oluşma nedeni, diskin aldığı darbeler. Disk bir darbe aldığında okuma/yazma kafası sıçrıyor ve disk yüzeyinde birkaç kez zıplayarak mikro partiküllerin kopmasına neden oluyor. İşte bad sectorler de böyle oluşuyor ama zamanla kafa disk içinde serbest dolaşan bu partiküllere rastladıkça, darbe almasa da tekrar sıçrayıp daha fazla zarar veriyor. Bad sector çıkan disklere bu yüzden pek güven olmuyor; “bu disk yolcu” diyoruz. Sadece disk yolcu olsa iyi, içindeki çok önemli verilerimiz de yolcu oluyor haliyle. Quantum, bu riski azaltmak için SPS adını verdiği bir süspansiyon mekanizması geliştirmiş; böylece kafa darbelerde disk plakaları üzerinde pek sıçramıyor. Tabii, SPS var diye diskle fubol topu gibi oynamamak lazım.

Quantum, SPS sistemi ile sistem montajı sırasında oluşan disk arızalarını %70, arızalı ürün iade oranını ise %30 azalttıklarını ileri sürüyor. Bir de Quantum sitesinde SPS II diye yeni bir teknolojiyi tanıtıyor. SPS’den farkı şuymuş: SPS, disk çalışmazken geçerli olan bir koruma sistemiymiş. SPS II’de ise disk çalışırken de darbelere karşı koruyor; üstelik darbe geldiği anda diske yazma işlemini keserek verilerin yazılmasında olası bir hatayı engelliyor. Bildiğiniz gibi yazma işlemi iz iz, dairesel çizgiler halinde ilerliyor. Disk yazma yaparken bir darbe geldiğinde kafanın kayıp izden çıkarak başka yerlere yazama ihtimali var; bu da veri hatalarına yol açıyor. SPS II’de işte bu önlenmiş. Herhalde Quantum bu teknolojiyi daha yeni disklerine uygulayacak.

DPS ise Data Protection System ‘in kısaltması. İsmine bakmayın; aslında verilerinizi filan koruduğu yok. Quantum, virüs, işletim sisteminde, dosya yapısında bir bozukluk, diğer donanımların uyumsuzlukları gibi nedenlerle çıkan sorunlarda bozuk olmayan disklerin bozuk diye gelmesinden sıkılmış; ben bu iade oranlarını nasıl düşürsem de düşürsem diye kafa patlatmış. Sonunda bir yazılım geliştirmiş, bu yazılımla her kullanıcı, Quantum sabit diskini test ederek, diskin gerçekten bozuk olup olmadığını anlayabiliyor. DPS yazılımı Quantum Bigfoot ve Fireball TM modellerinden başlayarak son 2.5 yıldır üretilmiş tüm Quantum disklerde çalışıyor.

QDPS (Quantum Data Protection System) adlı, 82K’lık bu yazılımı www.quantum.com/support/csr/software/csr_software.htm adresinden indirebilirsiniz. Programı sistem disketine kopyaladıktan sonra PC’yi bu disketle açıp DOS komut satırından çalıştırıyorsunuz. Test iki bölümden oluşuyor. Smart Quick Test adını taşıyan ilk bölüm diskteki verilerden bağımsız olarak tüm disk yüzeyini ve ayrıca ilk 300 MB’lık veriyi kontrol ediyor. Bu test 90 sn sürüyor. Extended Test adı verilen ve diskin geri kalanındaki verileri kontrol eden ikinci test ise disk kapasitesine bağlı olarak 20 dakika kadar sürebiliyor.

Disk Performansı…

Bir disk satın alırken, performansını en azından firmanın verdiği bilgilere göre anlamak için genel olarak beş kritere bakmak gerekiyor. Bu kriterler:

Motor Hızı (rpm) : Devir/dakika cinsinden hızı. IDE disklerde 5400 ve 7200 devirler daha yaygın. 7200 rpm disklerin motor hızı sayesinde 5400 devir disklerden %20 daha hızlı olduğu söyleniyor.

Erişim Süresi (ms) : Ne kadar düşük olursa o kadar iyi. Bilgisayar Kurdu’nda sabit diskleri anlartırken değinmiştim. Sıralı verileri okurken, izler arasında geçiş yaparken, rasgele verileri kurken oluşan gecikme sürelerinin (latency) de hesaba katıldığı karmaşık bir yöntemle hesaplanıyor. Neyse ki test yazılımımız bize ortalama bir erişim süresi veriyor.

Tampon Bellek Kapasitesi (KB) : Yukarıda “cache hit”, “cache miss” kavramlarından bahsederken, tampon belleğin önemini vurgulamıştık. Hızlı tampon bellek kapasitesi ne kadar yüksekse o kadar iyi.

Dahili Transfer Hızı (Mbit/sn) : Genel kriterlere göre, bir diskin Ultra ATA/66 standardına ayak uydurabilmesi için dahili transfer hızının 200 Mb/sn’nin üstünde olması gerekiyor. Ne kadar yüksekse disk o kadar hızlı demektir.

Arabirim Standardı : Yani UDMA/33 veya UDMA/66 olup olmadığı. Disk yeterince hızlıysa ama hala UDMA/33 arabirimini kullanıyorsa, bu darboğaz yaratır ve diskin gerçek performansı göstermesini engeller.

Bunları Da Bilin…

7200 rpm ile dönen bir 3.5 inçlik bir sabit diskin içinde bulunan silindirlerin dış kısmındaki merkez kaç ivmesi, bir insana uygulanan yer çekiminin 647 katıdır.

Windows NT’nin kullanabildiği en büyük disk kapasitesi 2 Petabyte’dır. Bu öyle bir şeydir ki dünya üzerinde yaşayan her canlı 20 sayfalık bir word yazısı yazsa 1 petabytelık diskin sadece %0.25 (Binde 25) ‘ini doldurur. (hesap makinem çıkartmadı ama sanırım 25 haneli bir sayı.)

Bir insan vücudunda depolanabilecek olan statik elektrik, bir hard diskin dakikada 10000 devirle dönen kafasında kullanılan elektrik geriliminden 2500 kat daha fazladır. Düşünün bakalım kendinizi topraklamadan sabit diske tuttuğunuzda ne olur!

Dünya’da kullanılan en hızlı depolama tekniğinin holografik veri depolama tekniği olduğunu biliyor muydunuz. Öyle ki kesme şeker büyüklüğündeki bir kristalin kapasitesi 10 TB’dir. Bu kristalden saniyede 10 ila 50 GB arasında veri okuyabilmek mümkün. Bu sayede bütün internet alemini 2 sigara kutusu kadar yere sığdırabiliriz ve bütün bunlara 2.5 saatte göz atabiliriz.

1024 byte 1 KB (KiloByte)

1024 KB 1 MB (MegaByte)

1024 MB 1 GB (GigaByte)

1024 GB 1 TB (TeraByte)

1024 TG 1 PB (PetaByte)

Setup ayarları biraz karışık gibi görülsede bu konu hakkında her kullanıcının bir miktar bilgiye sahip olması gerekir. İşte elinizdeki bu notlar bu amaçla hazırlanmıştır. Cmos Setup ' a girmek için çoğu bilgisayarda ilk açılış esnasında klavyedeki DEL düğmesine basmak yeterlidir. Bazı bilgisayarlarda ESC , bazılarında ise CTRL + ESC tuşlarına basmamız gerekebilir. Açılış esnasında setupa girmek için gerekli tuş kombinasyonu ekranda kısa bir süre görüntülenmektedir.
Setup programı açıldığında karşımıza aşağıdaki gibi bir ekran gelecektir.

Yukarda ilk karşımıza çıkan bu menüye biz ana menü diyoruz. Şimdi ana menüdeki bu komutlara bir göz atalım.
Ø Standart Cmos Setup : Bu sayfada standart bazı ayarlar bulunmakta sistem tarihi ve saati , sürücü tanımlamaları gibi.
Ø Bios Features Setup : Bu kısımda işlemci ile ilgili yapılandırma seçenekleri ,bellek yapılandırma seçenekleri , ekran yapılandırma seçenekleri bulunmaktadır.
Ø Chipset Features Setup :Bu kısımda ise anakartın işllerliğini sağlayan chipset dediğimiz işlemcilerin yapılandırılması yapılmaktadır.
Ø Power Management Setup :Bu kısımda bilgisayarın gelişmiş güç yönetimi özelliklerinin kontrolü sağlanmaktadır.
Ø PNP/PCI Configuration :Burada ise bilgisayara bağlanacak tak çalıştır aygıtlar ile ilgili yapılandırmalar bulunmaktadır.
Ø CPU Speed Settings : Burada ise işlemci hız ayarlamaları yapılmaktadır.
Ø Integrated Peripherals :Anakarta bağlanacak kabloların ve giriş çıkış portlarının yapılandırılmaları bu kısımda mevcuttur.
Ø Load Bios Defaults :Bu seçenekte kullanıcı bilgisayarı fabrika ayarlarına döndürerek bilgisayarın minimum performansla çalışmasını sağlar.
Ø Load Setup Defaults :Burada ise sistemin maximum performansla çalışabilmesi için gerekli ayarlar kendiliğinden yapılır.
Ø Supervisor / User password :Bilgisayarı ve setup bölümüne belirili kişilerin ulaşabilmesi için parola tanımlamaları mevcuttur.
Ø IDE HDD Auto Detection :Burada bilgisayara bağlanmış sabit disklerin otomatik olarak tanınması için gerekli ayarlar mevcuttur.
Ø HDD Low Lewel Format :Sabit diske düşük seviyeli format atmak için kullanılır.
Ø Save / Exit Setup :Yapılan ayarlamaların kaydedilip , setuptan çıkmak için kullanılır.
Ø Exit Without Save :Yapılan ayarlamaların kaydedilmeden setuptan çıkılması için kullanılır.

1. STANDART CMOS SETUP MENU

Bu bölüm BIOS'un temel konfigürasyon parametrelerini içerir. Bu parametreler'in içinde tarih,saat, VGA kartı, FDD ve HDD ayarları bulunur.
Date(mm:dd:yy):
Bu maddede tarih bilgileri ay, gün ve yıl olarak ayarlanabilir.
Time(hh:mm:ss) :
Bu maddede zaman bilgileri saat,dakika ve saniye olarak değiştirilebilir.
HDD çalışma modu ayarları [NORMAL, LBA, LARGE]
Eski işletim sistemleri sadece kapasitesi 528 MB'dan büyük olmayan HDD'leri desteklediği için, boyutu 528 MB'dan büyük bir disk kullanılamıyordu. AWARD BIOS bu probleme bir çözüm getirdi: işletim sisteminize bağlı olarak 3 tane çalışma modunu seçeblirsiniz: NORMAL, LBA, LARGE.

Ø Normal Mod:
Standart normal mod 528 MB ve daha az kapasiteye sahip hard diskleri destekler. Bu mod verilere ulaşmak için direk olarak Silindirler (Cylinders (CYLS)), Kafalar (heads) ve Sektörler (Sectors) tarafından belirtilen pozisyonları kullanırlar.
Ø LBA (Logical Block Addressing) Modu:
Bundan önceki LBA modu 8.4 GB'a kadar olan sabit diskleri desteklemekte idi. Bu mod erişilecek disk verilerinin pozisyonunu hesaplamak için farklı bir metod kullanır. İzleri (Cylinders), Kafaları (heads) ve Sektörler (Sectors) verilerin yerleştirildiği fiziksel adreslere dönüştürür. Bu menüde görüntülenen iz, kafa ve sektörler sabit diskin gerçek yapısını yansıtmaz, Bunlar sadece gerçek pozisyonları hesaplamak için kullanılan referans değerleridir. Şuan, yüksek kapasiteli bütün diskler bu modu desteklerler. Bu yüzden kullanılması en uygun moddur. Şuan BIOS LBA kapasitesi 8.4 GB'ı aşan sabit disk sürücülerini desteklemesini sağlayan INT 13h uzantı fonksiyonunu desteklemektedir.
Ø LARGE Mod:
Sabit diskin iz sayısı (CYLs) 1024'ü geçtiğinde ki DOS bunu desteklemez, ya da işletim sisteminiz LBA modunu desteklemiyor ise bu modu seçmelisiniz.
Ø HDD Parametreleri
q Type: belirli tanımlama parametrelerine sahip bir sürücü türüne verilmiş bir numara. 1-47'e kadar 47 çeşit sürücü için numara bulunur. Bunun dışında buradaki diğer seçenekler NONE, AUTO ve USER'dır. Type seçeneği NONE yapılarak sabit diskin olmadığı belirtilir. AUTO seçeneği ile sabit diskin parametrelerini her açılışta BIOS'un otomatik olarak arayacağı ve bulacağı belirtilir. USER seçeneği ile de kullanıcı Sabit disk parametrelerini kendisi el ile girer.
q Cylinders (İzler): Disk sürücüdeki iz sayısını belirtir.
q Heads (Kafa):Okuma - yazma kafası sayısını belirtir.
q Write Precompensation (Yazma Öndengeleyicisi): İz çapı azaldıkça bir sektörün fiziksel boyutu devamlı olarak küçülür. Ama her sektörde 512 byte bulunması gerekir. Yazma öndengelemesi ise bu fiziksel boyut farklılıklarına rağmen her sektörün 512 byte alamsını sağlayan devredir. Bu parametre yazma öndengelemesinin başladığı yerdeki iz numarasıdır.
q Landing Zone : Bu sayı sistem kapatıldığında kafaların normal olarak park ettiği yerdeki silindir yeridir.
q Sectors (Sektör) : Her izdeki sektör sayısıdır. MFM sürücüleri her izde 17 sektör'e sahiptir. RLL sürücüleri her izde 26 sektöre sahiptir. ESDI sürücüleri her izde 34 sektöre sahiptir. SCSI ve IDE sürücüleri ise çok daha fazla sektör bulundurabilirler.
q Capacity (Kapasite): Formatlanmış bir srücününün kapasitesi iz sayısı*sektör sayısı*kafa sayısı*512 formülü ile hesaplanır.

Drive A:
Eğer A için bir sürücü takmış iseniz disket sürücünün tipini burudan belirtebilirsiniz. 6 seçenek bulunmaktadır. None à 360 K, 5.25 in. à 1.2 M, 5.25 in. à 720 K, 3.5 in. à 1.44 M, 3.5 in. à 2.88 M, 3.5 in.
Drive B:
Eğer B için bir sürücü takmış iseniz disket sürücünün tipini burudan belirtebilirsiniz. 6 seçenek bulunmaktadır. None à 360 K, 5.25 in. à 1.2 M, 5.25 in. à 720 K, 3.5 in. à 1.44 M, 3.5 in. à 2.88 M, 3.5 in.
Video
Burada görüntü bağdaştırıcınız için grafik modunu seçebilirsiniz. 4 seçenek bulunmaktadır. MONO à EGA/VGA à CGA 40 à CGA 80. Varsayılan ayar EGA/VGA'dır.
Halt On
Buradan hangi tip hataların sistemi durduracağını seçebilirsiniz. 5 seçenek bulunmaktadır. All Errors (Bütün hatalarda) à No Errors (Hiçbir hatada) à All, but Keyboard ( Bütün hatalarda fakat klavye hatası hariç) à All, but Diskette ( Bütün hatalarda fakat disket hataları hariç) à All, but disk/key (bütün hatalarda fakat disket ve klavye hataları hariç).
Bellek listesini sağ alt köşede görebilirsiniz, Temel bellek (base memory), Uzatılmış bellek (Exteded memory) ve diğer bellek büyüklüklerini görebilirsiniz.

2. BIOS FEATURES SETUP
Sistem performasını ve sistem özelliklerini belirleyen ayarlar, ana menüden ulaşılan bu bölümden yapılır. Anakatınızın tasarımına bağlı olarak bazı ayarların önceden atanan default değerlerinin değiştirilmesi gerekir. Burada virüs uyarısının türü, sistemin açılış sırası (A:C veya C:A), Quick Power On Self Test gibi BIOS'a özgü seçenekler bulunur.
Virus Warning
Bu seçenek Enable ya da Disable olarak ayarlanabilir. Bu özellik aktif edildiğinde, bir yazılım ya da uygulamanın herhangi birinden boot sektöre ya da partition tablosuna erişmek için herhangi bir girişimde bulunulduğunda; BIOS sizi bir boot virüsünün sabit diske erişmeye çalıştığında sizi uyarır.
CPU Level 1 Cache
Bu madde CPU'nun L1 (level 1) önbelleğini aktif etmek için ya da aktifliğini kaldırmak için kullanılır. Eğer bu ayar disable olarak ayarlanır ise; CPU'nun işlem hızı yavaşlar, bu yüzden varsayılan ayar enable'dır. Bazı eski ve kötü yazılmış programlar sistemin hızı çok yüksek olduğunda bilgisayarın arızalanmasına yol açabilir. Bu yüzden bu durumlarda; bu seçeneğin disable yapılmasında fayda vardır. Varsayılan ayar Enabled.
CPU Level 2 Cache
Bu seçenek CPU'nun L2 (level 2) önbelleğini aktif etmek için ya da aktifliğini kaldırmak için kullanılır. Eğer dışsal önbellek aktif edilir ise sistem daha hızlı çalışır. Bu yüzden varsayılan ayar Enabled dır.
CPU L2 Cache Checking
Bu öğe CPU level 2 cache ECC checking fonksiyonunu aktif etmek ya da aktifliğini kaldırmak için kullanılır. Varsayılan değer Enabled yani aktiftir.
ECC Checking: ECC Error Checking and Correcting'in kısaltılmış halidir. ECC alınacak ya da gönderilecek verinin hatalara karşı kontrol edilmesini ve gerektiğinde düzeltilmesini sağlar. ECC Checking'de bu fonksiyonun aktif olmasını ya da aktifliğinin kaldırılmasını sağlar.
Quick Power On Self Test
Bilgisayar açıldıktan sonra, anakartın BIOS'u sistemi ve çevre birimlerini kontrol etmek için bir seri test yapacaktır. Eğer Quick Power on self-test özelliği aktif ise, BIOS açılma işlemini hızlandırmak için bu test işlemlerini basite indirger. Varsayılan değer Enabled'dır. Yani bu özellik aktiftir.
Boot Sequence
Bilgisayar açıldığında, işletim sistemini disket sürücüden, sabit diskten, SCSI sürücüden ya da CD-ROM sürücüden yükleyebilir. Bu özellikte açılışta işletim sistemini yüklerken bakılacak sürücülerin sırası vardır. Okuma sırası için birçok seçenek bulunmaktadır.
A,C, SCSI (Varsayılan Ayar)
C,A,SCSI
C,CDROM,SCSI
CDROM,C,A
D,A,SCSI
E,A,SCSI
F,A,SCSI
SCSI,A,C
A,SCSI,C
LS/ZIP,C

Swap Floppy Drive
Bu öğe enabled ya da disabled yapılabilir. Varsayılan değer Disabled'dır. Bu öğe'yi enabled yaptığınızda, disket sürücünün konnektörünün pozisyonlarını değiştirmek için kasanın içini açmak gerekmez. Sürücü A sürücü B olarak sürücü B de sürücü A olarak ayarlanabilir.
Boot Up Floppy Seek
Bilgisayar açıldığında BIOS sistemin bir FDD'ye sahip olup olmadığını tespit eder. Bu öğe enabled edildiğinde, eğer BIOS hiçbir Floppy sürücünün olmadığını tespit ederse bir disket sürücü hatası verir. Eğer Bu öğe disabled yapılırsa BIOS bu testi atlar. Varsayılan değer disabled dır.
Boot UP Numlock Status
On: Açılışta klavyenin sayısal tuşları aktif olur.
Off: Açılışta klavyenin sayısal tuşları aktif olmaz.
IDE HDD Block Mode
Bu öğe Enabled ya da Disabled olarak ayarlanabilir.
Yeni sabit disklerin çoğu (IDE sürücüler) çoklu sektör transferini destekler. Bu özellik sabit disk erişimi performansının hızlanmasını ve veriye ulaşmak için gereken zamanın da azalmasını sağlar. Bu öğe Enabled yapıldığında BIOS otomatik olarak sabit diskinizin bu özelliği destekleyip desteklemediğini tespit eder ve sizin için doğru seçeneği seçer. (Varsayılan değer Enabled dır.)
Typmatic Rate Setting
Bu öğe klavyenin tuşuna basıldığında çıkacak katakter sayısını kontrol eder. Bu öğeyi Enabled yaptığınızda typmatic Rate settings ve typmatic rate delay seçeneklerini ayarlayabilirsiniz. Eğer disabled yaparsanız BIOS varsayılan değerleri kullanır.
Typematic Rate (Chars/Sec)
Bir tuşa sürekli bastığınızda, klavye basılan tuşu ayarladığınız orana göre tekrarlar. (birim saniyede karakterdir) Örneğin 6 seçili ise bir tuşu basılı tuttuğunuzda saniyede 6 karakter yazar. Diğer seçenekler 8, 10, 12, 15, 20, 24 ve 30'dur.
Typematic Rate Delay (Msec)
Bir klavye tuşu basılı tutulduğunda ilk karakterin görüntülenmesi ile ikinci karakterin görüntülenmesi arasındaki gecikme süresini belirler. Bu ayar 250, 500, 750 ve 1000 milisaniye olarak ayarlanabilir.
Security Option
Bu seçenek System ya da Setup olarak ayarlanabilir. Şifre ayarlarından bir şifre oluşturduğunuzda, Bu seçenek yetkili olmayan kullanıcıların sisteminize olaşmak ya da bilgisayarın ayarlarını değiştirmek için yapacağı erişimleri engeller.
SYSTEM: system seçeneğini seçtiğinizde, her bilgisayarın açılışında şifreye ihtiyaç duyulur. Eğer doğru şifre verilmez ise, sistem açılmaz.
SETUP: Setup seçeneğini seçtiğinizde, bir şifre sadece BIOS setup'a ulaşmak için kullanılır. Eğer bir şifre verilmez ise bu seçenek aktif olmayacak.
OS Select For DRAM > 64 MB
Sistemin hafızası 64 MB'dan büyük olduğu zaman BIOS e işletim sistemi arasındaki ilişki bir işletim sisteminden diğerine değişir. Eğer OS/2 kullanıyorsanız OS/2 işletim sistemini seçiniz. Eğer başka bir işletim sistemi kullanıyorsanız Non-OS2 seçeneğini seçiniz.
Report No FDD For WIN95
Disket sürücüsüz Windows 95'i kullanıyorsanız, bu seçeneği Yes'e ayarlayın.
Delay IDE Initial (Sec)
Bu öğe bazı eski model ya da özel türdeki sabit diskleri ya da CD-ROMları desteklemek için kullanılır. Çünkü BIOS açılış sırasında bu tip aygıtlara tespit edemeyebilir.
Video BIOS Shadow
Bu seçenek ekran kartındaki BIOS'un Shadow (gölge bellek) özelliğini kullanıp kullanmayacağını tanımlar. Bu seçeneği Enabled olarak ayarlamalısınız. Yoksa görüntü performansınız büyük ölçüde yavaşlayacaktır.
Shadowing Address Ranges
Bu seçenek bir ROM belleğe sahip arabirim kartının özel bir adreste shadow özelliğini kullanıp kullanmayacağını belirler. Ancak bunun için ROM'a sahip kartın hangi bellek adresini kullanacağını bilmeniz gerekir (bu kitapçıklarında yazabilir). ROM'dan RAM'a aktarım için belleğin 640 ile 1024 KB arasındaki alanın kullanıldığı unutulmamalıdır. Emin değil iseniz tüm bu Shadow seçeneklerini Disabled konumunda tutmanızda fayda var.

Seçebileceğiniz 6 tane adres aralığı vardır.

C8000 - CBFFF Shadow, CC000 - CFFFF Shadow, D0000 - D3FFF Shadow, D4000 - D7FFF Shadow, D8000 - DBFFF Shadow, DC000 - DFFFF Shadow.

Shaow (Gölge Bellek) Nedir: standart ekran kartlarının ya da arabirim kartlarının BIOS'ları ROM bellekte saklanır. ROM bellek de genellikle çok yavaştır. Shadow özelliği ile VGA kartının BIOS'u CPU tarafından okunur ve RAM'e kopyalanır. CPU bu BIOS'u çalıştırdığında işlem hızlanır.

PCI/VGA Palette Snoop
Bazı standart dışı ekran kartları veya MPEG kartları renkleri düzgün göstermeyebilir. Bu durumda Enabled seçeneği bu hatayı düzeltebilir. Normal koşullarda Disabled kalmalıdır.

3. Chipset Features Setup Menu

Bu menü chipset'e ve anakart üzerindeki parçalara ait özellikleri değiştirmenizi sağlar. SDRAM erişim zamanları İşlemci çalışma sıcaklığının ayarlanması gibi özellikler bu menüde tanımlanmıştır. Burada yapılacak olan ayarlar donanım ile ilgili olduğu için donanım hakkılnda detaylı bir bilgiye sahip değilseniz bu menüdeki ayarların ilk ayarlarında durması yararlı olur. Yapacağınız yanlış bir ayar anakartın düzensiz çalışmasına ya da sisteminizin açılmamasına neden olabilir. Böyle bir durum da BIOS'unuzu optimum hale getiren setup'ın varsayılan değerlerini (Load Setup Defaults) yüklemeniz gerekir.
SDRAM Configuration
SDRAM belleğinin tipini burada belirleyebilirsiniz. Günümüzde çoğu SDRAM üzerinde bellek özelliklerinin otomatik olarak algılanmasını sağlayan SPD yongası bulunur. Bu seçenekte SPD'yi seçerseniz, altında bellekle ilgili 4 seçenek de otomatik olarak belirlenmiş olur. Bunun dışında 7 ve 8 ns bellek seçenekleri vardır, bunlarda altındaki 4 seçeneği el ile ayarlamak gerekir. "By SPD" seçeneğinin kullanılması önerilir.
SDRAM CAS Latency
Bellek özelliklerini el ile ayarlamaya karar verdiyseniz, belleğin okuma komutu verdiği an ile o verinin gerçekten hazır olduğu an arasındaki gecikme süresi buradan ayarlanır. Bu değer bellek üzerinde yazabilir. Default değeri 2T'dir.
SDRAM RAS to CAS Delay
SDRAM aktif komutu ile oku/yaz komutu arasındaki gecikmedir. Default değeri 3T'dir.
SDRAM RAS Precharge Time
SDRAM belleğe ön yükleme komutu gönderildikten sonraki atıl geçen işlemci saat döngülerini belirler. Default değeri 3T'dir.
SDRAM Idle Timer
Açılan bir SDRAM bellek sayfasını kapatana kadar geçen atıl saat döngülerini kontrol eder. Default değer 16 T'dir.
SDRAM MA Wait State
İşlemci okuma döngülerini belirler. Default değeri olan "Normal" de bırakılmalıdır.

Not: SDRAM bellekle ilgili bu karmaşık değerlerin SPD seçeneği ile bellek tarafından otomatik verilmesini sağlamak en iyisidir. Veya anakart kitapçığına bakarak default değerleri bulabilirsiniz. SDRAM'in yanı sıra EDO RAM türü bellek takılabilen eski bir sisteminiz varsa, BIOS Setup'ın bu bölümde EDO RAM için de ayarlar bulabilirsiniz. EDO RAM kullanmıyorsanız, bu ayarı Disable edebilirsiniz.
Snoop Ahead
PCI veri akışının düzenli gitmesini sağlar. Enabled olarak bırakılmalıdır.
Host Bus Fast Data Ready
Default değeri olan Enabled olarak bırakılmalıdır.
16-Bit I/O Recovery Time
16 bitlik ISA kartlarının zamanlaması. Default değeri olan "1 BUSCLK" olarak bırakılmalıdır.
8-bit I/O Recovery Time
8 bitlik ISA kartlarının zamanlaması. Default değeri olan "1 BUSCLK" olarak bırakılmalıdır.
Graphics (veya AGP) Aperture Size
AGP grafik kartı tarafından kullanılabilecek sistem belleği miktarını belirler. Default değerinde bırakılmalıdır.
Video Memory Cache Mode
Görüntü kartı belleğinin önbellekleme teknolojisini gösterir. Görüntü kartınız USCW teknolojisini destekliyorsa, USCW seçeneği performansını artırır, desteklemiyorsa veya USCW ayarında sorun yaşarsanız UC seçeneği tercih edilmelidir.
PCI 2.1 Support
Son PCI standardı olan PCI 2.1'i, Windows 9x, NT gibi güncel işletim sistemleri destekliyor. Bu ayar Enabled bırakılmalıdır.
Memory Hole at 15M - 16M
Özel olarak bir ISA kart gerektiriyorsa, belleğin 15-16MB arasındaki kısmını bu karta ayırır. Bu özel durum ile sık karşılaşılmadığından ISA kartlarınız ile ilgili herhangi bir sorununuz yok ise Disabled bırakılmalıdır.
DRAM are xx bits wide
DRAM belleğiniz ECC (hata kontrol) özelliğine sahipse, 72 bitliktir ve burada bu gösterilir. ECC özelliği yok ise 64 bit olarak gösterilir.
Data Integrity Mode
Hata düzeltmesi açısından kullanılan bellek türünü gösterir.

4. Power Management Setup

Bu özellik ile bilgisayar çalıştığında fakat kullanılmadığında, güç tüketimi enerjiyi tasarruf etmek için azaltılır. Bilgisayar normal olarak çalıştığı zaman normal moddadır. Bu modda; Power Management programı ekrana, paralel ve seri portlara ve sürücülere olan erişimleri kontrol eder. Bu olaylara power management olayları denir. Bu olaylardan hiç biri gerçekleşmediğinde; sistem güç koruma modunu devreye sokar. Bu kontrol edilen olaylardan biri oluştuğunda sistem hemen nomal moduna döner. Güç koruma modları, güç tüketimine göre üç'e ayrılabilir. Doze Mode (Uyku Modu), Standbye Mode (Himaye Modu), Suspend Mode (Askı Modu).

Normal Mod à Uyku Modu à Himaye Modu à Askı Modu
Power Management
Güç yönetiminin şeklini belirleyen ana seçenektir. Güç yönetimi ekranı ve sabit diski uyku moduna sokarak enerji tasarrufu sağlar. "Max Saving" seçeneği sisteminizi kısa bir süre kullanmazsanız güç yönetimini devreye sokar. "Min Saving" bunu daha uzun bir sürede devreye sokar. Disable güç yönetimini devreden çıkarır. User Define, güç yönetimi değerlerini elle tanımlamanızı sağlar.
Video Off Option
Ekran görüntüsünün ne zaman devreden çıkarılacağını belirler. "Suspend -Z Off" seçeneği, sistemi askıya alınca devreey sokar, "Always On" seçeneği, Windows'tan belirlediğiniz sürede aktivite olmazsa ekran görüntüsünün kapanmasını sağlar.
Video Off Method
Yukarıdaki Video Off yöntemini belirler. Ekran kartı DPMS özelliğini destekliyorsa, BIOS görüntü kartını kontrol edebilir. Bu durumda DPMS seçeneklerinden biri seçilebilir. "Blank Screen" seçeneği, güç koruması veya Energy star desteği olmayan monitörlerde sadece ekranı kapatır. V/H SYNC + Blank seçeneği ekranı karartır., yatay ve dikey taramayı da kapatır.
HDD Power Down
PC'de bir işlem yapılmadan geçen belirli bir süre sonunda sabit diski uykuya geçirmek için konulan seçenektir. 1-15 dakika arasında ayarlama yapılabilir veya Disabled seçeneği ile bu özellik devreden çıkarılabilir. SCSI disklerde bu özellik kullanılmaz.
Suspend Mode
Askıya alma modunun süresini belirler.
PWR Button < 4 Secs
"Soft Off" seçeneğinde, kasanın ön panalindeki güç (açma/kapama) düğmesi, 4 sn'in altında basıldığında normal açma/kapama düğmesi gibi iş görür. "Suspend" seçeneğinde 4 sn'nin altında basıldığında sistem askıya alınır, 4 sn'in üstünde basılırsa sistem normal şekilde kapanır.
PWR Up On Modem Act
Yukarıdaki Soft Off seçeneği seçili ise, modeme (telefon hattı aracılığı ile) sinyal geldiğinde kapalı sistemin açılması ile ilgili ayar buradadır. Enabled yaparak bu özelliği devreye sokabilirsiniz. Genelde harici modemlerde işe yarar ama yeni anakartlar bazı dahili modemler için de BIOS'a aynı özellikleri kazandıracak özellikler eklenmektedir.
AC PWR Loss Restart
Elektrik kesintilerinden sonra elektrik gelirse ne olacağını belirler. Disabled seçeneği sistemi kapalı tutar, Enabled elektrik geldiğinde sistemi açar.
Wake On LAN
Ağlarda uzaktan yönetim yazılımları ile PC'lerin sunucu üzerinden, uzaktan açılabilmesini sağlar.
Automatic Power Up
Burada belirlediğiniz seçenekler sisteminizin belirli gün ve saatlerde otomatik açılmasını sağlar.
Chasis Fan Speed
Kasa fanı varsa ve anakarta ilgili bağlantı sağlanmışsa fan dönüş hızını söyler (devir/dakika)
Cpu Fan Speed
İşlemci üzerinde fan varsa ve anakarta ilgili bağlantı sağlanmışsa fan dönüş hızını söyler (devir/dakika)
Power Suply Fan Speed
Güç kaynağının fan dönüş hızını söyler (devir/dakika).
CPU Temperature
Bazı anakartlar üzerinde ısı sensörlerinin bağlanabileceği bir jumper bulunur. Isı sensörünün ısı ölçme ucu ise işlemciye yapıştırılır. Soket türü bazı anakartlarda ise sensör anakart ile bütünleşik halde işlemcinin altında yer alır. Bu durumlarda burada işlemci ısısı bildirilir. 70 santigrat derecenin üzerine çıkarsa sistemin açılması önlenir; ancak işlemcinin sağlıklı çalışma ısısı 40-45 derecenin üzerine fazla çıkmamalıdır.
MB Temperature
Kasa içindeki ortalama ısıyı gösterir.
Voltage Monitor
Voltaj regülatörünün anakartın çeşitli bölümlerindeki aygıtlara gönderdiği voltaj değerlerini gösterir.

5. PNP/PCI Confiuration

Tak çalıştır desteği ve PCI veri yolları ile ilgili ayarlar burada yer alır.
PNP OS Installed
Tak çalıştır destekli bir işletim sistemi kullanıyorsanız (örneğin Windows 9x) bu seçeneği "Yes" konumuna getirmelisiniz.
Slot 1 ile x IRQ
Buradaki seçenekler anakartınızdaki PCI yuvalarının hangi IRQ'yu kullanacağını belirler.
PCI Latency Timer
Anakartın Maksimum PCI performansını belirler. Default değeri 32 PCI Clock'tur. Sisteminizde ISA kart yoksa 64'e kadar güvenli şekilde yükseltilebilir. Çok yeni bazı anakartlarda ISA yuvası yoktur veya BIOS'taki ilave bir seçenekle ISA yuvası (veya ISA Bridge) devreden çıkarılabilir. (Disabled yapılabilir) Bu gibi durumlarda PCI latency timer 128'e kadar çıkartılabilir. Bazı uzmanlar bunun sistem performansını %5 ile %10 katkıda bulunduğunu ileri sürmektedir.
IRQ xx used by ISA
Her bir IRQ'nun bir ISA kartı tarafından kullanılıp kullanılmadığını belirler. ICU, "ISA konfigürasyon aracı" anlamına gelir ve bir yazılım ile ISA kartın kullanacağı ayarı belirler. ISA kartınız yoksa her birinde bu ayar No/ICU yapılmalıdır. Bir ISA kartla birlikte ICU yazılımı geliyorsa, yine No/ICU yapılmalıdır. ISA kart özel olarak belirli bir IRQ gerektiriyorsa, o IRQ'nun karşısındaki seçenek yes yapılmalıdır.
DMA x Used By ISA
Aynı yukarıdaki gibi bir ISA kart için ayrılan DMA kanalı belirlenir. ISA kartınız yoksa her birinde bu ayar No/ICU yapılmalıdır. Bir ISA kartla birlikte ICU yazılımı geliyorsa, yine No/ICU yapılmalıdır. I